Môi trường đầu tư thích hợp
Trong các kênh đầu tư hiện nay như chứng khoán, bất động sản, vàng, hàng hóa, tiết kiệm hoặc kinh doanh tiền tệ thì rõ ràng chúng ta có thể thấy kênh chứng khoán và bất động sản hiện nay không thể “lướt” tốt như thời gian trước được nữa, dòng tiền đầu tư sau một thời gian chảy vào tiết kiệm do lãi suất huy động khá cao tại thời điểm chính sách thắt chặt tiền tệ của chính phủ làm cho tính thanh khoản của hệ thống Ngân hàng có vấn đề thì hiện nay dòng tiền này đang ngấp nghé chảy lại vào bất động sản & chứng khoán, tuy nhiên hai kênh đầu tư này cũng được dự đoán là cần phải có thời gian, ít nhất là 6 tháng đến một năm nữa thì mới có thể phục hồi tốt. Kênh đầu tư hàng hóa cũng như tiền tệ lại còn khá mới mẻ đối với người Việt Nam , như vậy kênh vàng thực sự đang là một kênh đầu tư hấp dẫn cho phép dòng tiền trú ngụ tại đây trước khi chuyển sang bất động sản & chứng khoán.
Thử tìm hiểu điểm giao dịch vàng Sài Gòn mà Ngân hàng TMCP Á Châu đứng đầu tổ chức, chúng ta có thể thấy rằng đây chỉ là một điểm giao dịch do các thành viên là Ngân hàng Á Châu và các Doanh nghiệp kinh doanh vàng phối hợp tổ chức với nhau với mục đích ban đầu là trao đổi hàng hóa giữa các thành viên với nhau. Tuy nhiên sau khi đi vào hoạt động, điểm giao dịch đầu tiên này đã thu hút được một lượng khách cực lớn từ các kênh khác như bất động sản & chứng khoán đổ qua. Tại đây, phương thức giao dịch được áp dụng là Margin trading – phương thức ký quỹ - khách hàng chỉ cần ký quỹ 7% số lượng vàng cần mua, phần còn lại do ACB cho vay. Khi giá vàng xuống, hệ thống sẽ so sánh giá vàng tại thời điểm hiện tại với phần ký quỹ, nếu phần ký quỹ chỉ còn 5% (sau khi đã trừ đi phần phí giao dịch & lãi vay) thì ACB sẽ thông báo cho nhà đầu tư nộp thêm tiền để đảm bảo tỷ lệ 7%, nếu nhà đầu tư không nộp hoặc nộp chưa kịp mà tài khoản ký quỹ giảm còn 4% thì ACB sẽ tự động bán vàng của nhà đầu tư để thu hồi. Như vậy có thể thấy rằng với đòn bẩy tài chính khá cao như thế này thì tính hấp dẫn lợi nhuận & rủi ro cho nhà đầu tư là khá lớn.
Tại điểm giao dịch này, thời điểm qui mô giao dịch cao nhất đạt khoảng hơn 5.000 tỷ đồng một ngày, có hơn 2.000 tài khoản và mức phí thu được đạt trên 1 tỷ/ngày. Đây là một con số trong mơ đối với nhiều người vì nếu so sánh với sàn chứng khoán hiện nay thì con số này cao hơn nhiều, đặc biệt là mức phí thu được. Do vậy, không khó lý giải tại sao hiện nay rất nhiều sàn giao dịch vàng ra đời.
Rủi ro
Ở đây, chúng ta sẽ nhận diện 3 rủi ro đến với nhà đầu tư, nhà tổ chức giao dịch và cả thị trường.
Đối với nhà đầu tư, việc có đòn bẩy tài chính lớn, giao dịch nhanh và thanh khoản tốt hơn so với các kênh khác đặc biệt là chứng khoán & bất động sản là một điểm thu hút lớn. Tuy nhiên, do hiện giao dịch vàng qua tài khoản dạng này vẫn còn mới mẻ mà nhà đầu tư Việt Nam vẫn chưa có kiến thức cũng như kinh nghiệm để có thể hiểu và giảm thiểu rủi ro khi “chơi” trên sàn này. Một lý do nữa là hiện giá vàng tại Việt Nam vẫn chưa thực sự liên thông và giao động cùng với giá vàng thế giới làm cho công tác dự đoán của nhà đầu tư thực sự gặp rất nhiều khó khăn. Một rủi ro cuối cùng nhưng rất quan trọng đối với họ là hiện nay họ đang tham gia một cuộc chơi mà ở cuộc chơi này không có luật để đảm bảo quyền lợi công bằng cho họ khi có xảy ra tranh chấp, có chăng chỉ có luật riêng do các thành viên tạo sàn lập ra nhằm bảo vệ quyền lợi cho một nhóm tạo lập sàn.
Thực tế cho thấy, cứ 10 người tham gia giao dịch vàng thì hết 9 người thua lỗ, khi thì sự cố sập mạng khiến lệnh không khớp được, khi thì thời gian giao dịch thông báo không rõ ràng, hạn mức rút vàng và tiền mỗi ngày cũng liên tục bị điều chỉnh theo hướng có lợi cho sàn. Giờ đóng cửa sàn trong nước lại là lúc các sàn châu Âu, Mỹ hoạt động sôi nổi nhất. Nhà đầu tư muốn rút vàng thì các sàn lại không đảm bảo số lượng vàng rút ra, phí nộp hay rút vàng đều cao ngất ngưởng để hạn chế nhà đầu tư thực hiện giao dịch vàng “thật”.
Ngoài các điểm hay sàn giao dịch vàng hiện nay trong nước, nhà đầu tư còn được chào mời các hình thức giao dịch chui qua mạng do các Công ty tư nhân làm Đại lý cho các sàn vàng ở Hong Kong hay Ma Cao tổ chức giao dịch theo giá vàng thế giới, đây thực sự là một “thế giới ngầm” mà việc đảm bảo an toàn cho nhà đầu tư hầu như là con số không.
Đối với các nhà tổ chức điểm hay sàn giao dịch vàng thì với số vốn 2-3 tỷ đồng tùy cơ sở hạ tầng và hệ thống mạng, các ngân hàng, doanh nghiệp và công ty tài chính đã có thể bắt tay nhau mở sàn. Với năng lực như vậy và không một một ai thanh tra hay kiểm tra thì rủi ro về hệ thống công nghệ khi so khớp lệnh với nhau, rồi thời gian đẩy lệnh, phân biệt lệnh lớn hay lệnh nhỏ, ưu tiên cho khách VIP đánh lớn mang lại nhiều phí cho sàn, nhập nhằm lệnh, tranh chấp giữa sàn và khách hàng … đã thường xảy ra.
Đó là mới chỉ nói về hệ thống và qui chế khớp lệnh, còn việc quản lý tiền của nhà đầu tư, lưu ký, hỗ trợ vốn, đảm bảo khâu thanh toán, trả lãi…cho nhà đầu tư thường do Ngân hàng đứng phía sau đảm trách mà Ngân hàng này là đơn vị tham gia thành lập thì cơ cấu tổ chức này có thể dẫn tới tình trạng vừa đá bóng vừa thổi còi, theo hướng có lợi cho sàn, bất lợi cho nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư nhỏ lẻ. Thậm chí có đơn vị giao dịch quản lý một lượng tiền khổng lồ của nhà đầu tư, rất xảy ra bất trắc khi đơn vị này phá sản thì việc an toàn cho tài sản của khách hàng là một câu hỏi lớn, hay phải chăng khi chưa có khung pháp lý thì việc đua nhau tổ chức sàn vàng chủ yếu là chiếm dụng vốn & lừa đảo khách hàng?
Đối với thị trường, giao dịch vàng – một dạng hàng hóa đặc biệt phải được kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo quyền lợi và công bằng cho tất cả các bên tham gia. Nếu vẫn chưa có một hình thức quản lý & kiểm soát nào thì đây quả là một “sòng bạc” thực sự, nhưng trong “sòng bạc” này, có một bên được phép ra luật chơi, được phép “lật bài” của những người khác, được quyết định những hành động có lợi cho mình, gây những hiệu ứng không tốt cho xã hội. Đó là chưa kể khi tham gia giao dịch tại đây, tiền chủ yếu chạy từ túi của người này sang túi của người khác mà không hề tạo ra của cải vật chất cho xã hội, góp phần phát triển kinh tế cho quốc gia.
Khung pháp lý ở đâu?
Các điểm hay sàn vàng ra đời hiện nay dựa trên cơ sở pháp lý là quy định về thành lập sàn giao dịch hàng hóa và vận hành theo quy chế thành viên của các thành viên tự soạn với nhau mà chưa có một hướng dẫn hay qui định chung nào của cơ quan nhà nước. Vàng là loại hàng hóa đặc biệt, liên quan đến chính sách tiền tệ nên chịu sự kiểm tra, giám sát của Ngân hàng Nhà nước (NHNN). Tuy nhiên, hiện nay, quy định của NHNN cũng chưa rõ ràng về việc này. Như vậy, hiện nay ai muốn mở sàn vàng thì cứ thi nhau mở trước khi cơ quan Nhà nước có chính sách & qui định cho việc này.
Khi chưa có khung pháp lý điều chỉnh, cơ quan quản lý nhà nước cũng khó khăn trong việc thanh tra, kiểm tra và điều chỉnh hoạt động của các điểm hay sàn giao dịch vàng hiện nay, nhà đầu tư & các đơn vị tổ chức giao dịch vẫn tiếp tục hoạt động và chờ đợi. Được biết trong năm 2008, có một đoàn thanh tra do Ngân hàng nhà nước dẫn đầu đã có buổi làm việc với Ngân hàng ACB về điểm giao dịch vàng này để tìm hiểu và là cơ sở cho các qui định, qui chế cho sàn vàng về sau. Nhìn xa hơn một chút, ngoài vàng ra, các loại hàng hóa khác hiện nay cũng vẫn chưa có qui định hay bất kỳ một hướng dẫn nào về việc thành lập sàn giao dịch. Chắc có lẽ chúng ta không khỏi bất ngờ khi thời gian tới, một số sàn giao dịch hàng hóa như gạo, cao su, café … ra đời.
Chúng ta cần phải làm gì?
Hiện nay, trên thế giới, mô hình sàn giao dịch vàng và sàn giao dịch hàng hóa đang phát triển và hoạt động mạnh. Đây là một xu thế phát triển tất yếu của kinh tế, là một kênh giao dịch hợp lý. Do vậy, cơ quan quản lý nhà nước phải đi trước một bước trong việc hoạch định và đưa ra luật chơi cho mọi người, tránh trường hợp cứ phải chạy theo thị trường như hiện nay.
Theo quan điểm của Hiệp hội các nhà đầu tư tài chính Việt Nam - VAFI, hiện nay, phần lớn người đến tham gia các sàn giao dịch vàng không phải với mục đích mua vàng để cất giữ mà chủ yếu đầu cơ nhằm hy vọng hưởng chênh lệch giá. Như vậy sẽ có một lượng tiền nhàn rỗi rất lớn đổ vào các sàn giao dịch, đồng thời cũng cần có một lượng vàng lớn phục vụ cho các nhu cầu này. VAFI đề xuất, tăng thuế nhập khẩu vàng lên từ 10-20% nhằm hạn chế nhập siêu, tăng thu thuế cho ngân sách Nhà nước và đóng cửa ngay các điểm hay sàn giao dịch vàng hiện nay.
Phần thuế nhập khẩu cho vàng từ đề nghị của VAFI sẽ tùy thuộc vào chính sách điều tiết thị trường vàng của nhà nước trong từng thời điểm. Tuy nhiên việc đề xuất đóng cửa các điểm hay các sàn vàng hiện nay là chưa thật hợp lý. Việc tạo cơ hội cho sự trao đổi hàng hóa giữa các chủ thể với nhau là việc cần thiết, nhưng việc “tạo chợ” này phải được kiểm soát chặt chẽ, đảm bảo việc trao đổi với nhau dựa trên các nguyên tắc công khai, minh bạch và cong bằng với những thành viên tham gia thị trường, tránh việc lợi dụng việc tạo lập chợ để làm lợi cho một hoặc một số nhóm cá nhân hay tổ chức nào đó làm méo mó bản chất thực sự của thị trường.
Về phía người viết, thiết nghĩ sàn giao dịch vàng chính thức của Việt Nam (sau này là các sàn giao dịch hàng hóa khác) nên đi vào hoạt động sớm trên cơ sở tổ chức và quản lý bởi một cơ quan quản lý nhà nước, từng bước hoàn thiện các qui chế quản lý giao dịch, pháp lý dựa trên cơ sở của thị trường chứng khoán hiện tại của Việt Nam và học hỏi từ những nước đã có các thị trường này phát triển mạnh. Trước khi cơ quan này đi vào hoạt động, cần có ngay sự xem xét, nâng cao điều kiện cấp phép về vốn, tách bạch giữa Ngân hàng thanh toán và đơn vị tổ chức giao dịch, điều kiện về cơ sở hạ tầng, trình độ quản lý và đội ngũ nhân lực. Ngoài ra cũng nên có Quy chế qui định về hạn mức rút vàng, thời gian giao dịch, tỷ lệ ký quỹ, số vốn vay, qui tắc xử lý tranh chấp khiếu nại...Công ty hoặc ngân hàng nào không đáp ứng những điều kiện, quy chế mới, sẽ không được cấp giấy phép hoặc không cho hoạt động tiếp.
Ngoài ra, các cơ quan quản lý nhà nước cũng nên nhanh chóng kết hợp với các cơ sở đào tạo, các trường Đại Học tổ chức các lớp hướng dẫn, đào tạo thêm kiến thức cho nhà đầu tư về các kênh đầu tư, các phương thức, công cụ tài chính hiện đại như Hợp đồng giao ngay, kỳ hạn, tương lai, hoán đổi, giao dịch ký quỹ - margin trading, quyền chọn – Option … cung cấp thêm thông tin về các thị trường, nhận định và khuyến cáo những rủi ro mà họ có thể gặp phải trong khi giao dịch.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét