Đám đông không ngu ngốc

Nếu bạn nhìn thấy đám đông bên ngoài một siêu thị, hẳn đang có đợt khuyến mại. Nếu đám đông tụ tập ngoài ngân hàng, nhiều khả năng nhóm người gửi tiền đầy lo lắng đang cố gắng rút tiền ra. Trong cả hai trường hợp, hành động của nhóm người này phát đi tín hiệu rằng sẽ có lợi nếu hành động theo đám đông.

Thế nhưng liệu nguyên tắc sự khôn ngoan của đám đông có áp dụng được với hoạt động đầu tư? Nhiều khi ở thời điểm bong bóng đỉnh cao, việc đi ngược lại đám đông mang lại hiệu quả. Bong bóng xảy ra khi một phần dân số quan tâm đến loại tài sản nhất định, dù đó là cổ phiếu công nghệ cuối thập niên 1990 hay bất động sản vào giữa những năm 2000. Chuyện kể rằng vào năm 1929, Joseph Kennedy đã bán sạch danh mục khi ông nghe thấy rằng đến một cậu bé đánh giày cũng đang đưa ra lời khuyên đầu tư cổ phiếu.

Tuy nhiên, chẳng phải lúc nào cũng có bong bóng. Trong trường hợp thông thường, việc hành xử theo đám đông mang lại nhiều lợi nhuận. Sau cùng, các nhà đầu tư trái phiếu lớn thường theo dõi rất sát số liệu lạm phát, trong khi đó thị trường chứng khoán thường mang đến chỉ báo sớm về suy thoái sắp đến.

Để hiểu được thành công đầu tư của đám đông, Economist đã yêu cầu Morningstar, một tổ chức đầu tư, cung cấp dữ liệu các dòng tiền và hoạt động của một số quỹ tại Mỹ. Sau đó, Economist áp dụng một số bài kiểm tra cơ bản. Liệu có phải nhà đầu tư rót tiền vào loại tài sản đã tăng giá mạnh trong 12 tháng trước đó? Và liệu dự báo của họ áp dụng cho 12 tháng tiếp theo?

Nghiên cứu cho thấy đám đông thường ngu ngốc nhiều hơn là thông thái. Lĩnh vực được ưa chuộng nhất, tính theo dòng tiền ròng, tăng trưởng khá mạnh trong năm trước đó, cao hơn ngành trung bình khoảng hơn 2%. Nhà đầu tư rõ ràng đang đi theo xu thế.

Trong 12 tháng sau đó, lĩnh vực được chuộng nhất tăng trưởng kém hơn lĩnh vực trung bình khoảng 3%. Trong khoảng 60% trường hợp, lợi nhuận của lĩnh vực được chuộng nhất thấp hơn so với khi nhà đầu tư đổ tiền vào trước đó.

Nhà đầu tư không khỏi loạn đầu với những lời khuyên họ nhận được. Dự báo lợi nhuận từ phía các chuyên gia phân tích tại các ngân hàng đầu tư và môi giới chứng khoán thường được sử dụng như căn cứ để định giá cổ phiếu và dự báo lợi nhuận dài hạn. Trong khoảng 25 năm qua, dự báo tăng trưởng lợi nhuận hàng năm của các công ty Mỹ chưa bao giờ xuống sâu dưới mức 10%. 

Tất nhiên thực tế chẳng bao giờ tốt đẹp đến như vậy. Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận như vậy cao hơn nhiều so với tăng trưởng hàng năm của kinh tế Mỹ, dự báo trên hoàn toàn khó khả thi. Mức độ tăng trưởng của EPS trên thị trường chứng khoán thấp hơn nhiều so với tăng trưởng GDP của Mỹ bởi nhiều công ty tăng trưởng nhanh nhất không được tính đến.

Tồi tệ hơn, vào năm 2000, dự báo lợi nhuận ở mức đỉnh cao khi thị trường chứng khoán chuẩn bị mất điểm. Các chuyên gia cũng chả mấy khôn ngoan hơn so với người nhận lời khuyên của họ.

Sự thông thái của đám đông chỉ có ý nghĩa khi dự báo thực sự độc lập, ví như khi các nông dân cùng đoán trọng lượng của một con bò tại hội chợ. Một khi bạn biết người khác đang nghĩ gì, quan điểm của họ sẽ khiến bạn sai lầm.

Bẩm sinh, con người ta được lập trình để hành động theo đám đông. Tỷ phú Warren Buffett kể câu chuyện của một người khai thác dầu đã chết buộc phải dừng lại trước cổng thiên đường bởi thánh Peter bảo với ông rằng việc làm cho người khai mỏ ở thiên đường đã hết.

Anh này lập tức thò đầu qua cửa thiên đường và hô lên: “Này các anh kia, người ta tìm thấy dầu ở địa ngục”. Lập tức đám đông người chạy khỏi cửa thiên đường và sau đó người khác thác dầu này được thánh gọi vào trong. Tuy nhiên người đó trả lời: “Xin cám ơn. Nhưng tôi sẽ cần kiểm chứng lời đồn đó.”

Theo Economist

Lãi suất cao chống lạm phát cao: Lý thuyết

Liên tiếp tăng, Ngân hàng Nhà nước đang sử dụng công cụ lãi suất để góp phần chống lạm phát. Nhưng vẫn có ý kiến trái chiều về hiệu quả của nó với thực tế của nền kinh tế Việt Nam.

Tính đến lần điều chỉnh ngày 31/3 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước đã 3 lần liên tiếp tăng các lãi suất điều hành kể từ đầu năm, với mức độ điều chỉnh mỗi loại khác nhau. Thông điệp chính sách tiền tệ thắt chặt góp phần kiềm chế lạm phát được phát đi rõ ràng, công cụ cụ thể là lãi suất.

Cũng theo thông tin từ đại diện nhà điều hành, khi thực hiện giải pháp trên, có một khó khăn mang tính luận điểm xuất hiện trên thị trường, được cho là một ý thức hệ mới cần được phân tích, đánh giá một cách kỹ lưỡng. Đó là “làn gió ngược” khi cho rằng tăng lãi suất lên cao chưa hẳn đã kiềm chế được lạm phát, gắn với đặc thù của nền kinh tế Việt Nam, thậm chí có thể còn truyền dẫn thêm áp lực vào lạm phát…

Xoay quanh quan điểm phản biện đó, TS. Quách Mạnh Hào, công tác tại Công ty Chứng khoán Thăng Long (TLS) và Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã có một số trao đổi.

Thưa ông, ở vấn đề trên, việc liên tiếp tăng lãi suất của Ngân hàng Nhà nước vừa qua nhằm mục đích kiềm chế lạm phát là có hợp lý không? Và tại sao?

Quả thực rất khó để đánh giá một chính sách kinh tế là hợp lý hay không ngay khi nó được thực hiện bởi trong thực tế điều hành chính sách chúng ta chỉ có thể chọn một trong số nhiều lựa chọn mà kết quả của nó thì chúng ta chỉ có thể biết sau một thời gian và không có cơ hội so sánh với những lựa chọn khác.

Quan điểm của tôi về lựa chọn chính sách lãi suất trong bối cảnh nguy cơ lạm phát cao đã được trình bày trong những nghiên cứu về chủ đề này vào khoảng tháng 11/2010. Trong các bài nghiên cứu, tôi đã đặt ra câu hỏi và trả lời cho 3 vấn đề quan trọng trong mối quan hệ nêu trên.

Trong bài nghiên cứu thứ nhất, tôi đưa ra câu hỏi liệu có đúng chính sách lãi suất cao chống được lạm phát cao - chính là câu hỏi bạn đang hỏi tôi? Câu trả lời của tôi là đúng theo sách nhưng chưa phù hợp thực tiễn Việt Nam.

Điều đó là vì khi mặt bằng lãi suất cao, tăng thêm lãi suất sẽ làm tăng mức độ rủi ro trong nền kinh tế, tăng chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và dẫn tới đình đốn sản xuất, thất nghiệp. Nếu bạn để ý thì công thức cổ điển “lãi suất cao chống lạm phát cao” được hình thành từ thực nghiệm tại các nước phương Tây, nhưng mặt bằng lãi suất và lạm phát tại các quốc gia đó thường ở mức rất thấp và do vậy mặt bằng lãi suất thêm không dẫn tới việc các doanh nghiệp phải rời bỏ sản xuất.

Nhưng tại Việt Nam, mặt bằng lãi suất đã ở mức quá cao, nếu áp dụng công thức sách giáo khoa nêu trên thì nguy cơ lạm phát do cầu kéo trở thành lạm phát chi phí đẩy là hiện hữu. Tôi đã gọi điều này là “vòng luẩn quẩn” trong nghiên cứu của mình.

Bên cạnh đó, việc cho vay cá nhân thường chiếm tỷ trọng cao so với cho vay doanh nghiệp tại các quốc gia phương Tây trong khi tại Việt Nam thì ngược lại cũng là một yếu tố chi phối sự hiệu quả của của công thức nêu trên.

Trên thực tế, trong giới nghiên cứu thế giới cũng đã có những bài nghiên cứu về chủ đề tương tự và kết luận thường thấy là trong điều kiện mặt bằng lãi suất cao thì công thức cổ điển là không hiệu quả.

Nhìn lại thực tế Việt Nam thời gian qua có thể thấy rằng Chính phủ đã theo đuổi chính sách ổn định vĩ mô để chống lạm phát và mặt bằng lãi suất thực tế đã tăng lên, lạm phát cũng chưa có dấu hiệu giảm. Theo tôi, còn quá sớm để kết luận về tính hiệu quả của lựa chọn chính sách, nhưng dù thế nào thì tôi cũng nhấn mạnh rằng sẽ không có lựa chọn hoàn hảo.

Vậy theo ông, đâu là một chính sách lãi suất hợp lý đối với Việt Nam ở thời điểm này? Xa hơn, làm sao để hạ được lãi suất?

Câu hỏi của bạn phù hợp với các câu hỏi khác trong các bài nghiên cứu nêu trên của tôi, bao gồm mức lãi suất bao nhiêu là phù hợp và làm thế nào để giảm lãi suất.

Trong các nghiên cứu của mình, tôi có lập luận rằng lý do dẫn tới nguy cơ lạm phát và vòng luẩn quẩn chủ yếu là do năng lực của nền kinh tế thể hiện qua chỉ số ICOR và tỷ suất đầu tư trên tăng trưởng quá cao. Nói cụ thể hơn thì đã có những khu vực không hiệu quả và hiệu quả nhưng lại được đánh đồng như nhau. Do vậy, một cách lý tưởng thì dòng tín dụng phải được khơi thông tới các khu vực sử dụng vốn hiệu quả và hạn chế các khu vực làm ăn không hiệu quả. Còn nếu chúng ta cân nhắc nền kinh tế như là một tổng thể chung thì chính sách lãi suất không nên quá cao hoặc quá thấp.

Tôi cũng đã đưa ra một tính toán cho thấy mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp nền kinh tế Việt Nam khi ổn định vĩ mô đạt được nên nằm trong khoảng 11 - 14% và hệ thống ngân hàng hoàn toàn có thể đáp ứng được yêu cầu này.

Về việc làm thế nào để giảm lãi suất thì một trong những khuyến nghị trong nghiên cứu của tôi là việc “xóa bỏ trạng thái tiền rẻ” của các ngân hàng thương mại cổ phần lớn có được do chênh lệch giữa tỷ suất trái phiếu Chính phủ cao hơn lãi suất tái chiết khấu. Những điều chỉnh trong tháng 3/2011 đã đưa mức lãi suất tái chiết khấu cao hơn tỷ suất trái phiếu chính phủ và tôi nghĩ rằng điều này là tốt mặc dù trước đó thì các biện pháp thắt chặt tiền tệ đã làm thay đổi nhiều các biến số kinh tế khác so với thời điểm tôi nghiên cứu.

Ông có thể nói rõ hơn ở điểm chính sách tiền tệ góp phần kiềm chế lạm phát tại Việt Nam?

Sự lựa chọn chính sách nào cũng có những mặt trái và thực tế thì chúng ta không nên tranh luận về việc chính sách tiền tệ như thế nào là hợp lý nữa. Chính phủ thực tế đã theo đuổi chính sách tiền tệ thắt chặt thì tôi nghĩ cần phải thực hiện điều này một cách quyết liệt nhưng có định hướng, tránh tạo cảm giác không chắc chắn cho người tiêu dùng.

Nhìn vào mối quan hệ “dùng công cụ là chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát”, nếu coi lạm phát là “gà” thì chúng ta cần phải khoanh vùng xem “gà” sẽ chạy đến đâu chứ không thể để gà chạy tự do và dùng công cụ tiền tệ để đuổi theo nó.

Lấy một ví dụ khá đơn giản là giá xăng dầu. Khi chúng ta tăng giá xăng dầu thì chúng ta giải thích là vì giá thấp hơn so với các nước láng giềng. Nhưng khi tăng xong rồi chúng ta cũng vấn nói tăng như thế là vẫn còn thấp hơn thì người dân sẽ nghĩ rằng còn tăng tiếp. Tại sao chúng ta không tăng một lần cho bằng hoặc đơn giản là nói rằng giá vẫn thấp hơn nhưng cam kết không có lần tăng giá nào nữa cho đến cuối năm.

Nếu chúng ta không định hướng người tiêu dùng về việc con gà lạm phát sẽ chạy đến đâu, thì rõ ràng điều này không khác gì để nó chạy tự do và chính sách tiền tệ sẽ liên tục phải đuổi theo nó.

Theo VN Economy

Tình hình lãi suất ngày 5/4/2011

Vào đầu ngày tình hình lãi suất các kỳ hạn như sau:

	ON	1w	2w	1m
VND	18-20lvl	21.5-23	23-24	24lvl
USD		1.2-1.4	1.6-1.7	2-2.2

Đến chiều, thị trường không có nhiều biến động so với cuối buổi sáng.

Tỷ giá VND/USD:

+ đầu giờ sáng:     20.985/21.005       cuối giờ sáng:  20.990/21.005

+ đầu giờ chiều:    20.995/21.010       cuối giờ chiều: 21.000/010

Tình hình lãi suất ngày 24-3

Vào đầu ngày tình hình lãi suất các kỳ hạn như sau:

	ON	1w	2w	1m	2m -3m
VND	19	19-21	21-22	22lvl	21lvl
USD		1.3-1.4	1.5-1.7

Đến chiều, thị trường không có nhiều biến động so với cuối buổi sáng. ON 17-19lvl

Tỷ giá VND/USD:

+ đầu giờ sáng:     21.000/040    cuối giờ sáng:  21.030/040

+ đầu giờ chiều:    21.025/045    cuối giờ chiều: 21.030/040

 

A BNP Research: Vietnam Matters - A Liquidity Squeeze

􀂄 Just as the economy overheated through excessive capital inflows, the sharp drop in the country’s foreign reserves is signalling that a liquidity squeeze is taking place.

􀂄 While this will be negative for asset prices in the near term (especially when combined with the restrictive administrative/monetary measures of the central bank and a 400bp hike in interest rates), it is also the means by which the economy cools and paves the way for a return to healthier growth in 2012.

􀂄 The tightening measures introduced by the government in February appear to have stabilised the dong as evidenced by the VND appreciation in the parallel market. Nonetheless, inflation will remain elevated in 2011 on the back of 1) the lagged effects of faster M2 growth 2) higher electricity charges and 3) weaker VND.

􀂄 Vietnam will not escape the effects of the Japanese earthquake and the nuclear fallout. On a relative basis, it appears to be less affected, owing to: 1) limited capital inflows 2) its exports are mainly primary goods and 3) it is not plugged in the regional production network that dominates other Asian economies. The procurement ratio from Japan is only 23% against Thailand’s 32%. Vietnam’s problems lie elsewhere.

Detail here

Tình hình lãi suất ngày 23/3

Vào đầu ngày tình hình lãi suất các kỳ hạn như sau:

	ON	1w	2w	1m	3m
VND	19	19-21	21-22	22lvl	21lvl
USD		1.3-1.4	1.5-1.7	2.2	3.6

Đến chiều, thị trường không có nhiều biến động so với cuối buổi sáng. ON 17-19lvl

Tỷ giá VND/USD:

+ đầu giờ sáng:     21.130/170

+ đầu giờ chiều:    21.060/075

So với mấy tuần trước, LS đã giảm khoảng từ 3-5%, bớt căng thẳng hơn.

Nhận định của Mr. Lê Chí Phúc về TTCK sắp tới (tham khảo)

Cuối tháng 3 tới đầu tháng 4 sẽ là thời điểm tốt nhất để mua cổ phiếu. Khuyến nghị MUA MẠNH CP cho ngắn (<3 tháng), trung (3-6 tháng) và dài hạn (trên 6 tháng).

1. Định giá hiện nay như thế nào?
Nếu loại trừ các trường hợp đột biến định giá P/E và P/B trung bình trên 2 sàn đều đang ở mức thấp kỷ lục.

Lấy mốc giá ngày 16/3/2011

o P/E:
§ HNX: P/E trailing thấp nhất trong lịch sử với trung bình toàn thị trường là 6,5 lần.
§ HOSE: loại bỏ BVH, MSN, VIC, VPL sẽ có trung bình P/E < 9 lần.
§ 2 sàn hiện có 203 công ty có P/E < 5, chiếm gần 30% số DN niêm yết.

Có lập luận cho rằng với LS tiền gửi 16%-17% hiện nay tương đương P/E 6.x, tuy nhiên LS này hiện chỉ áp dụng cho cá nhân có số tiền lớn và gửi thời gian <6 tháng. LS tiền gửi trung bình dài hạn sẽ quay về mức từ 11-12% khi CPI về dưới 10%/năm. Khi đó P/E trung bình thị trường sẽ quay lại mức 10.x, thậm chí cao hơn khi người ta lại nói về câu chuyện tăng trưởng.

o P/B:
§ HNX: P/B 1,1x thấp nhất trong lịch sử (PB tháng 2 2009 là 1.2-1.3x)
§ HOSE: P/B 1,3x
§ 2 sàn hiện có 339 công ty có P/B <1 chiếm ½ số DN niêm yết. Chúng ta đang có cơ hội mua một số DN tốt, đã khẳng định vị thế trên thị trường ở các mức giá thấp hơn giá góp vốn thành lập 1 doanh nghiệp mới.

o Dividend yield: nhiều mã CP cho dividend yield hơn 10%/năm thậm chí 15%/năm. Phổ biến trong nhóm này là các CP ngân hàng, thủy điện, khai thác đá, vật liệu xây dựng, và các DN sản xuất hàng tiêu dùng có hoạt động SXKD ổn định và dòng tiền tốt với thị giá thấp quanh 10.000đ/cp. Trong lịch sử chỉ có thời điểm đầu 2006 và 2/2009 thị trường mới xuất hiện các cơ hội cho dividend yield cao như hiện nay.

o Điểm số vs. 2/2009:
§ VNIndex adjusted sau khi loại trừ BVH, MSN, VIC, VPL từ thời điểm giữa 2010 đến nay hiện đang ở quanh mức 340-350 điểm, cách đáy 235 của năm 2/2009 là 30%.
§ HNX index cách đáy 80 điểm của 2/2009 13%.
§ Nhiều CP đã giảm thấp hơn mức đáy 2/2009 về thị giá. 2 sàn hiện có 146 công ty có thị giá < 10.000đ/cp.

2. Giá CP còn có thể giảm nhiều nữa hay không?
Kể cả trong những lúc thị trường đã giảm mạnh, giá CP luôn có thể giảm thêm 10% thậm chí 20%, chúng ta phải chấp nhận điều này khi tham gia vào thị trường. Tuy nhiên giá CP hiện tại sẽ khó giảm nhiều và giảm lâu nữa vì những lý do sau:

o VĨ MÔ
§ CPI: sẽ đạt đỉnh trong tháng 3. CPI tháng 3 theo nhiều dự báo có thể tăng khoảng 2.2%. CPI sẽ giảm đà tăng trong tháng 4 và các tháng sau đó về mức 1% và thấp hơn. Vì vậy nếu nhìn forward 12 tháng từ 4/2011 – 4/2012, CPI có thể chỉ tăng dưới 10%.

§ Tỷ giá: sẽ ổn định trong những tháng tới với điều kiện CP tiếp tục ưu tiên ổn định vĩ mô như đã tuyên bố.
· Tỷ giá thị trường tự do đã bình ổn trở lại về dưới 21.500VND/USD sau khi tăng lên mức 22.500VND/USD cách đây hơn 2 tuần. Điều này bước đầu cho thấy hiệu quả của những chính sách CP đã đưa ra và đang thực hiện. LS huy động USD sẽ giảm trong thời gian tới do nhu cầu cho vay USD của NH giảm xuống theo quy định mới về hạn chế cho vay USD các DN ko có nguồn thu ngoại tệ. Việc giữ USD và gửi vào NH sẽ kém hấp dẫn hơn.
· Nhập siêu sẽ giảm và không còn là tiêu điểm chú ý từ tháng 3. Các tác nhân chính là xuất khẩu duy trì đà tăng tốt dựa trên các mặt hàng nông sản chủ lực trong khi nhập khẩu giảm đà tăng do nguồn USD khan hiếm và việc siết lại tiền tệ cũng như đầu tư công. Việc hạn chế NK thông qua hạn chế nguồn cung USD đã từng được CP Việt Nam thực hiện thành công trong giai đoạn giữa 2008.
· Việc kiểm soát chặt kênh USD và vàng tự do cũng sẽ khiến dòng tiền trong nước hạn chế chảy vào các kênh này gây thâm hụt dự trữ ngoại hối và căng thẳng về tỷ giá.
· Bản thân việc CPI được kiểm soát tốt sẽ giúp VND có giá trị hơn.

§ Lãi suất: sẽ giảm dần sau khi CPI giảm mạnh 1-2 tháng và kỳ vọng CPI giảm. Chuỗi các diễn biến về lãi suất có thể diễn ra như sau:

Nhu cầu cho vay USD giảm => LS huy động huy động USD giảm => huy động VND tăng => LS huy động VND giảm => LS cho vay VND giảm.

Quy trình giảm LS này có thể diễn ra nhanh hay chậm phụ thuộc nhiều nhất vào tốc độ giảm CPI và sự ổn định của tỷ giá. Nếu CPI tháng 4 không cao hơn 1% và từ tháng 5 không cao hơn 0.5%, từ tháng 5 sẽ chứng kiến LS huy động VND giảm ở các khoản huy động vượt trần 16-17% hiện nay và cuối tháng 6 LS huy động chung 14% cũng có thể giảm. Nếu nhìn từ 4/2011-4/2012, người gửi tiền tiết kiệm hiện sẽ hưởng LS thực dương trên 4%.

o DÒNG TIỀN:
§ Theo dõi lượng tiền mặt và tiền vay của NĐT tại một số CTCK lớn, hiện nay tỷ lệ vay/tiền mặt đang có hoặc tỷ lệ vay/hạn mức cấp tối đa đều đang ở mức rất thấp từ khi sản phẩm margin xuất hiện từ giữa 2010. Điều này cho thấy sức mua hiện có là lớn và áp lực bán giải chấp nếu có sẽ không đáng ngại. Một tín hiệu nữa là dòng tiềnbắt đầu nộp ròng vào tài khoản trong khoảng 1 tuần trở lại đây. Điều này thường xảy ra khi thị trường suy giảm mạnh và tạo đáy.

§ Khi 2 kênh USD và vàng bị hạn chế và giao dịch trở nên khó hơn, BDS và CK có thể là những lựa chọn thay thế để tích trữ và đầu tư. CK có lợi thế vì đã trải qua đợt suy giảm rất mạnh kéo dài. Chỉ cần một tỷ lệ nhỏ trong số ước tính khoảng 40 tỷ USD găm giữ vàng và ngoại tệ trong dân quay lại nền KT và TTCK cũng đã là một lực đẩy rất mạnh.

§ Cổ đông nội bộ, cổ đông lớn, và các DN đăng ký mua vào và thực hiện mua vào đang ngày càng phổ biến mặc dù khó khăn về lãi suất và thanh khoản. Điều này khẳng định giá CP đã về mức hấp dẫn đối với các CĐ biết rõ nhất giá trị DN. Đây sẽ là điểm tựa vững chắc cho niềm tin quay trở lại thị trường.

§ Nhà đầu tư nước ngoài hiện không thể hiện lực mua đáng kể nhưng nếu nhìn lại đáy 2/2009, kích hoạt xu hướng lên ban đầu khi vĩ mô còn rất xấu vẫn là NĐT trong nước và NĐT NN chỉ mua khi vĩ mô đã ổn định lại.

§ TTCK Việt Nam đã từng cho thấy trong những điều kiệt khó khăn, tiền tệ thắt chặt nhất, lãi suất cao nhất (6-7/2008 ls huy động 19.5%/năm), tỷ giá biến động mạnh (15.000 lên 19.500VND/USD) thì thị trường vẫn luôn có sức bật mạnh mẽ với lượng tiền sẵn có trong dân (tăng 80% như đồ thị dưới). Vì vậy, không cần tới khi tiền tệ nới lỏng và cung tiền tăng lên, thị trường vẫn có thể có những bước phục hồi mạnh khi những thông tin tích cực hơn bắt đầu hé lộ.

                            HNX: 12/6/2008 – 4/9/2008 tăng từ 107.7 lên 194.9 điểm

3. Thời điểm mua thích hợp nhất?
Thị trường thấp nhất khi các tin xấu ồ ạt ra và phản ánh vào giá; các thành viên trong thị trường đều bi quan nghĩ rằng thị trường không có cửa tăng vì còn nhiều tin xấu sẽ tiếp tục ảnh hưởng tới giá CP. 99% thị trường không có khả năng mua đúng điểm thấp đó. Chúng ta chỉ có thể xác định vùng đáy và lịch sử cho thấy vùng đáy diễn ra khi:

§ Định giá CP về vùng thấp kỷ lục
§ Các cổ đông lớn, CĐ nội bộ mua vào, Công ty mua CP quỹ
§ Vĩ mô (CPI, lãi suất, tỷ giá) có thể chưa cải thiện nhưng ko xấu hơn và bắt đầu có những điểm tích cực
§ Và thị trường bắt đầu miễn nhiễm với những tin xấu

Chúng ta đã có ¾ điểm nêu trên. Thiên tai tại Nhật Bản, CPI tháng 3 nếu cao hơn 2.5%, hoặc NHNN ra thêm các chính sách thắt chặt tiền tệ có thể là 1 trong các tin xấu để kiểm c hứng việc miễn nhiễm của thị trường trước khi khẳng định đã tạo đáy.

Dù thế nào, vĩ mô sẽ có những chuyển biến tích cực từ cuối tháng 4 và giá CP sẽ tăng trước khi vĩ mô thực sự ổn định trở lại. Thị trường có thể sẽ tạo đáy trong thời điểm vĩ mô khó khăn nhất trong khoảng cuối tháng 3 tới đầu tháng 4 trước thời điểm CPI công bố. Và đây cũng là giai đoạn tốt nhất để tích lũy cổ phiếu.

4. Giá CP có thể tăng bao nhiêu?
Thị trường tăng mạnh hay nhẹ phụ thuộc vào 2 yếu tố:

o Giá đã giảm nhiều chưa? phần phân tích định giá ở trên đã khẳng định giá CP đã giảm rất nhiều.
§ So với thời điểm có rất nhiều tương đồng là tháng 6/2008, giá đa số các CP đang rẻ hơn 20%.
§ HNX so với đỉnh 5/2010 là 188 điểm thì đã sụt giảm hơn 50%, VNIndex adjusted giảm từ 550 điềm về 340 điểm tương đương gần 40%. Chỉ cần phục hồi ½ số điểm đã mất so với đỉnh 2010 (cũng là một năm không quá thuận lợi) thì HNX cũng có thể tăng tới hơn 40% khi quay về mức định giá P/E 8-9.x và VNindex tăng 30% về định giá P/E 11-12.x

o Dòng tiền mạnh hay không? Việc thị trường tăng 15-20% đầu tiên từ đáy hoàn toàn không cần tới việc có dòng tiền mới. Tuy nhiên sau khi đã hình thành mặt bằng giá mới, xu hướng lên có thể tiếp diễn hay không tùy thuộc vào vĩ mô cải thiện ra sao để kích hoạt dòng tiền của NĐT trong và ngoài nước đẩy giá CP lên tiếp.

KL: Sự kết hợp của dòng tiền sẵn có trong tài khoản, dòng tiền đầu cơ, và đầu tư mới của trong và ngoài nước khi vĩ mô đã cải thiện, từ nay tới cuối năm 2011 HNX hoàn toàn có thể có thời điểm tăng 40-50% từ mốc 87 đã xác lập trong tháng 3. Có những CP có thể tăng mạnh hơn nhiều so với mức tăng chung này của thị trường và đạt mốc tăng 60-80%.

5. Ngành nghề hay cổ phiếu nào đáng chú ý?
Kinh nghiệm Việt Nam cũng như các thị trường phát triển đều cho thấy, những ngành nghề, CP có giá giảm mạnh nhất trong khủng hoảng sẽ tăng lại mạnh nhất khi khủng hoảng qua đi. Nổi bật là nhóm CP các công ty chứng khoán, BDS, thép, VLXD, xây lắp, ngân hàng… Tuy nhiên chúng ta cần lưu ý sức bật của mỗi CP sẽ khác nhau dù có thể chung mức giảm giá. Yếu tố kết quả kinh doanh, giá trị tài sản nội tại, hay đơn giản là tính thị trường (beta cao). Dù theo trường phái đầu tư nào: Giá trị, xu hướng, … thì thị trường hiện nay đều đang mở ra những cơ hội rất hấp dẫn.

6. Những rủi ro cần phải lưu ý: Với những thông tin hiện nay, đây là những tác nhân có thể làm ít nhiều thay đổi kịch bản thị trường theo hướng bất lợi hơn.
o Điều hành vĩ mô không nhất quán khi CP sớm từ bỏ ưu tiên cải cách nền kinh tế và chống lạm phát. Điều này sẽ khiến những bất ổn vĩ mô như CPI, tỷ giá sớm quay lại và lại khiến dòng tiền rời bỏ thị trường. Rủi ro này nếu có xảy ra thì sớm nhất cũng sẽ chỉ diễn từ quý 4 2011.
o Nghị Quyết 11 CP hạn chế tín dụng đối với các lĩnh vực phi sản xuất có thể sẽ làm giảm triệt để dòng tiền vào kênh CK trong năm 2011.
o Diễn biến khó lường trên thị trường thế giới: khủng hoảng dầu lửa ở Bắc Phi và Trung Đông, thảm họa sóng thần, hạt nhân tại Nhật Bản… có thể đe dọa kinh tế thế giới khiến các dòng vốn đầu tư co lại…


Đây là lần thứ 3 tôi viết khuyến nghị thị trường mua mạnh đối với CP. Lần 1 vào cuối tháng 5/2008, lần 2 vào đầu tháng 2/2009. Tôi tin rằng lần này thị trường cũng hội đủ các yếu tố hấp dẫn không thể bỏ qua đối với những ai yêu thích đầu tư CP, và hy vọng chúng ta sẽ có những thành công lớn như những lần trước đây.

Chúc mọi người đầu tư thành công,

Lê Chí Phúc
Investment Director
SGI Capital