Bản chất của việc thoái vốn ồ ạt hiện nay!

Cách đây vài năm, nền kinh tế Việt Nam phát triển nhanh chóng với tỷ lệ tăng trưởng đều đặn trung bình trên 7%/năm, đầu tư nước ngoài gia tăng liên tục, đặc biệt là sự kiện Việt Nam gia nhập tổ chức WTO tạo cho nhà đầu tư trong nước cũng như nước ngoài, cá nhân cũng như tổ chức, nhà nước cũng như ngoài nhà nước một kế hoạch đầu tư hoàng tráng với mong muốn tạo nên nhiều sự chuyển biến cho sự nghiệp kinh doanh của mình. Bên cạnh đó, với mục tiêu tăng cường hiệu quả hoạt động của các Doanh nghiệp Nhà nước thông qua giải pháp cổ phần hóa cũng là một mục tiêu đúng đắn của chính phủ. Tuy nhiên, từ năm 2008 trở lại đây, khi nền kinh tế thế giới rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng kéo theo nhiều nền kinh tế trên thế giới bị ảnh hưởng theo trong đó có Việt Nam.

Khủng hoảng tài chính, giá cả tăng cao kéo theo giá cả trong nước tăng theo, lạm phát luôn phi mã, tỷ giá bất ổn, vấn đề hiệu quả của đầu tư công, thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai … luôn là những vấn đề đau đầu của các nhà lãnh đạo. Về phía các nhà đầu tư họ đã thấm thía bài học đầu tư và mở rộng hoạt động kinh doanh mà không có kế hoạch phòng thủ cho những tình huống bất trắt xảy ra. Dự án đã triển khai nhưng không đủ tiềm lực tài chính để theo đuổi tiếp tục, sản xuất bị ngưng trệ do lãi vay Ngân hàng quá cao, khách hàng thì đang tìm mọi cách để giảm chi phí hoạt động nên đầu ra bị hạn hẹp … tất cả những vấn đề đó đặt nhà đầu tư đứng trước giải pháp hoặc là đóng cửa, thoái vốn hoặc là thông qua hình thức mua bán sáp nhập để tìm cho mình một Đối tác đi chung con đường phía trước.

Thực tế hiện nay chúng ta thấy có khá nhiều kế hoạch thoái vốn, rút lui ở khá nhiều Doanh nghiệp của các nhà đầu tư lớn. Cuối năm 2010, Tập đoàn Bourbon chuyển nhượng toàn bộ 68,52% vốn cổ phần của CTCP Bourbon Tây Ninh (SBT) với lý do tập trung vào hoạt động cung ứng dịch vụ hàng hải dầu khí ngoài khơi theo yêu cầu của cổ đông công ty mẹ tại Pháp . Cùng thời điểm đó, Ngân hàng Sacombank (STB) đã giảm tỷ lệ sở hữu tại Công ty Quản lý Quỹ Việt Nam (VFM) từ 42,66% xuống còn 10,5%. Cách đây vài tháng, CTCP Vincom (VIC) đã chuyển nhượng toàn bộ 75% vốn của CTCK Vincom cho Đối tác mới và Đối tác này đã tiến hành đăng ký đổi tên. Hai trường hợp khác cũng gây sự chú ý đặc biệt vào cuối năm 2010 là việc thoái vốn của các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp có vốn nhà nước còn diễn ra nhanh hơn. Tiêu biểu trong số này có thể kể đến CTCP Tài chính Dầu khí (PVF) và Tổng CTCP Xây lắp Dầu khí (PVX) đăng ký bán ra nhiều cổ phiếu "họ dầu khí"; Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam vừa thoái toàn bộ 40% vốn cổ phần tại CTCK Cao su. Tổng công ty Hàng hải Việt Nam đăng ký thoái hơn 5% vốn tại CTCP Hàng hải Hà Nội (MHC). Mới nhất, trong ĐHCĐ của CTCP Vận tải biển và BĐS Việt Hải (VSP), cổ đông lớn Vinashin khẳng định sẽ tiếp tục lộ trình thoái vốn khỏi công ty này.

Làn sóng thoái vốn không chỉ dừng lại ở các cổ đông lớn là tổ chức như nói trên mà còn lan sang các cổ đông lớn là cá nhân. Một cổ đông cá nhân tại CTCP XNK Lâm thủy sản Bến Tre (FBT) đăng ký thoái toàn bộ 6,67% cổ phần FBT đang nắm giữ; một cổ đông tại CTCP Vinpearl (VPL) đăng ký bán ra 16,2 triệu cổ phiếu VPL; cổ đông lớn của CTCP Công nghệ viễn thông Sài Gòn (SGT), CTCP Xuất nhập khẩu Thủy sản Bến Tre (ABT), CTCP Tập đoàn Đại dương (OGC) cũng đăng ký bán ra… Hiện tượng thoái vốn trên diện rộng dường như là một dấu hiệu khá bất thường lúc thị trường trầm lắng.

Việc thoái vốn ở những cổ đông lớn hầu như đa số diễn ra ở khâu giao dịch thỏa thuận và chào bán riêng lẻ với mức chênh lệch so với mệnh giá là không nhiều, thậm chí có trường hợp bán thấp hơn mênh giá nên sự ảnh hưởng đến thị trường niêm yết là không lớn. Bản chất việc thoái vốn của các cổ đông lớn này đều có thể giải thích được, đó là sau khoảng thời gian đầu tư không hoặc chưa hiệu quả, chưa đủ tiềm lực tài chính hoặc đầu tư không đúng thế mạnh và chuyên môn của mình, thì đây là khoảng thời gian bắt buột họ phải suy tính kỹ càng về việc có thể tiếp tục “leo lưng cọp” nữa hay không hoặc tiến hành thoái vốn để tập trung vào những hoạt động kinh doanh cốt lõi của mình nếu không muốn mất luôn những gì mình có trước khi quá muộn. Tình hình kinh tế khó khăn như hiện nay, việc tiên đoán khả năng hồi phục của nền kinh tế Việt Nam và thế giới là khá mơ hồ và chưa rõ tình hình này sẽ kéo dài bao lâu.

Về phía bên mua, họ hấy rằng đây là một cơ hội không thể tốt hơn để tham gia đầu tư vào lĩnh vực mà mình mong muốn với giá cả khá hợp lý, cơ hội lựa chọn món hàng tốt và phù hợp là khá nhiều, có nhiều lợi thế về đàm phán.

Như vậy, chúng ta có thể thấy rất rõ rằng khi kinh tế suy giảm, khó khăn, đây chính là thời điểm để sàng lọc hay nói cách khác là thời điểm “thay máu” của các lớp nhà đầu tư, chúng ta nên xem đây là chuyện hiển nhiên sẽ xảy ra và nó là một qui luật của nền kinh tế thị trường, nó sẽ diễn ra thường xuyên và không từ bỏ bất cứ ai. Những nhà đầu tư nào có chiến lược kinh doanh tốt, khả thi, có kế hoạch và sự linh hoạt trong kinh doanh thì sẽ vẫn tồn tại và phát triển, những nhà đầu tư nào chỉ làm theo phong trào (bất động sản và tài chính, chứng khoán), đầu tư ngoài những lĩnh vực không phải là thế mạnh, chưa có nhiều kinh nghiệm (thường gặp ở các tập đoàn nhà nước và các tập đoàn tư nhân đa ngành) phải buột thay đổi chiến lược.

Việc còn lại cần phải làm là cần thiết phải nâng cao chất lượng của các tổ chức tư vấn, định giá, đưa ra các khung pháp lý chuẩn để hỗ trợ các bên mua bán áp dụng cho đúng luật, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cả hai Bên và của cả nhà nước.

(Bài viết có tham khảo thông tin trên Báo Đầu tư chứng khoán)

Đám đông không ngu ngốc

Nếu bạn nhìn thấy đám đông bên ngoài một siêu thị, hẳn đang có đợt khuyến mại. Nếu đám đông tụ tập ngoài ngân hàng, nhiều khả năng nhóm người gửi tiền đầy lo lắng đang cố gắng rút tiền ra. Trong cả hai trường hợp, hành động của nhóm người này phát đi tín hiệu rằng sẽ có lợi nếu hành động theo đám đông.

Thế nhưng liệu nguyên tắc sự khôn ngoan của đám đông có áp dụng được với hoạt động đầu tư? Nhiều khi ở thời điểm bong bóng đỉnh cao, việc đi ngược lại đám đông mang lại hiệu quả. Bong bóng xảy ra khi một phần dân số quan tâm đến loại tài sản nhất định, dù đó là cổ phiếu công nghệ cuối thập niên 1990 hay bất động sản vào giữa những năm 2000. Chuyện kể rằng vào năm 1929, Joseph Kennedy đã bán sạch danh mục khi ông nghe thấy rằng đến một cậu bé đánh giày cũng đang đưa ra lời khuyên đầu tư cổ phiếu.

Tuy nhiên, chẳng phải lúc nào cũng có bong bóng. Trong trường hợp thông thường, việc hành xử theo đám đông mang lại nhiều lợi nhuận. Sau cùng, các nhà đầu tư trái phiếu lớn thường theo dõi rất sát số liệu lạm phát, trong khi đó thị trường chứng khoán thường mang đến chỉ báo sớm về suy thoái sắp đến.

Để hiểu được thành công đầu tư của đám đông, Economist đã yêu cầu Morningstar, một tổ chức đầu tư, cung cấp dữ liệu các dòng tiền và hoạt động của một số quỹ tại Mỹ. Sau đó, Economist áp dụng một số bài kiểm tra cơ bản. Liệu có phải nhà đầu tư rót tiền vào loại tài sản đã tăng giá mạnh trong 12 tháng trước đó? Và liệu dự báo của họ áp dụng cho 12 tháng tiếp theo?

Nghiên cứu cho thấy đám đông thường ngu ngốc nhiều hơn là thông thái. Lĩnh vực được ưa chuộng nhất, tính theo dòng tiền ròng, tăng trưởng khá mạnh trong năm trước đó, cao hơn ngành trung bình khoảng hơn 2%. Nhà đầu tư rõ ràng đang đi theo xu thế.

Trong 12 tháng sau đó, lĩnh vực được chuộng nhất tăng trưởng kém hơn lĩnh vực trung bình khoảng 3%. Trong khoảng 60% trường hợp, lợi nhuận của lĩnh vực được chuộng nhất thấp hơn so với khi nhà đầu tư đổ tiền vào trước đó.

Nhà đầu tư không khỏi loạn đầu với những lời khuyên họ nhận được. Dự báo lợi nhuận từ phía các chuyên gia phân tích tại các ngân hàng đầu tư và môi giới chứng khoán thường được sử dụng như căn cứ để định giá cổ phiếu và dự báo lợi nhuận dài hạn. Trong khoảng 25 năm qua, dự báo tăng trưởng lợi nhuận hàng năm của các công ty Mỹ chưa bao giờ xuống sâu dưới mức 10%. 

Tất nhiên thực tế chẳng bao giờ tốt đẹp đến như vậy. Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận như vậy cao hơn nhiều so với tăng trưởng hàng năm của kinh tế Mỹ, dự báo trên hoàn toàn khó khả thi. Mức độ tăng trưởng của EPS trên thị trường chứng khoán thấp hơn nhiều so với tăng trưởng GDP của Mỹ bởi nhiều công ty tăng trưởng nhanh nhất không được tính đến.

Tồi tệ hơn, vào năm 2000, dự báo lợi nhuận ở mức đỉnh cao khi thị trường chứng khoán chuẩn bị mất điểm. Các chuyên gia cũng chả mấy khôn ngoan hơn so với người nhận lời khuyên của họ.

Sự thông thái của đám đông chỉ có ý nghĩa khi dự báo thực sự độc lập, ví như khi các nông dân cùng đoán trọng lượng của một con bò tại hội chợ. Một khi bạn biết người khác đang nghĩ gì, quan điểm của họ sẽ khiến bạn sai lầm.

Bẩm sinh, con người ta được lập trình để hành động theo đám đông. Tỷ phú Warren Buffett kể câu chuyện của một người khai thác dầu đã chết buộc phải dừng lại trước cổng thiên đường bởi thánh Peter bảo với ông rằng việc làm cho người khai mỏ ở thiên đường đã hết.

Anh này lập tức thò đầu qua cửa thiên đường và hô lên: “Này các anh kia, người ta tìm thấy dầu ở địa ngục”. Lập tức đám đông người chạy khỏi cửa thiên đường và sau đó người khác thác dầu này được thánh gọi vào trong. Tuy nhiên người đó trả lời: “Xin cám ơn. Nhưng tôi sẽ cần kiểm chứng lời đồn đó.”

Theo Economist

Lãi suất cao chống lạm phát cao: Lý thuyết

Liên tiếp tăng, Ngân hàng Nhà nước đang sử dụng công cụ lãi suất để góp phần chống lạm phát. Nhưng vẫn có ý kiến trái chiều về hiệu quả của nó với thực tế của nền kinh tế Việt Nam.

Tính đến lần điều chỉnh ngày 31/3 vừa qua, Ngân hàng Nhà nước đã 3 lần liên tiếp tăng các lãi suất điều hành kể từ đầu năm, với mức độ điều chỉnh mỗi loại khác nhau. Thông điệp chính sách tiền tệ thắt chặt góp phần kiềm chế lạm phát được phát đi rõ ràng, công cụ cụ thể là lãi suất.

Cũng theo thông tin từ đại diện nhà điều hành, khi thực hiện giải pháp trên, có một khó khăn mang tính luận điểm xuất hiện trên thị trường, được cho là một ý thức hệ mới cần được phân tích, đánh giá một cách kỹ lưỡng. Đó là “làn gió ngược” khi cho rằng tăng lãi suất lên cao chưa hẳn đã kiềm chế được lạm phát, gắn với đặc thù của nền kinh tế Việt Nam, thậm chí có thể còn truyền dẫn thêm áp lực vào lạm phát…

Xoay quanh quan điểm phản biện đó, TS. Quách Mạnh Hào, công tác tại Công ty Chứng khoán Thăng Long (TLS) và Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội đã có một số trao đổi.

Thưa ông, ở vấn đề trên, việc liên tiếp tăng lãi suất của Ngân hàng Nhà nước vừa qua nhằm mục đích kiềm chế lạm phát là có hợp lý không? Và tại sao?

Quả thực rất khó để đánh giá một chính sách kinh tế là hợp lý hay không ngay khi nó được thực hiện bởi trong thực tế điều hành chính sách chúng ta chỉ có thể chọn một trong số nhiều lựa chọn mà kết quả của nó thì chúng ta chỉ có thể biết sau một thời gian và không có cơ hội so sánh với những lựa chọn khác.

Quan điểm của tôi về lựa chọn chính sách lãi suất trong bối cảnh nguy cơ lạm phát cao đã được trình bày trong những nghiên cứu về chủ đề này vào khoảng tháng 11/2010. Trong các bài nghiên cứu, tôi đã đặt ra câu hỏi và trả lời cho 3 vấn đề quan trọng trong mối quan hệ nêu trên.

Trong bài nghiên cứu thứ nhất, tôi đưa ra câu hỏi liệu có đúng chính sách lãi suất cao chống được lạm phát cao - chính là câu hỏi bạn đang hỏi tôi? Câu trả lời của tôi là đúng theo sách nhưng chưa phù hợp thực tiễn Việt Nam.

Điều đó là vì khi mặt bằng lãi suất cao, tăng thêm lãi suất sẽ làm tăng mức độ rủi ro trong nền kinh tế, tăng chi phí đầu vào cho doanh nghiệp và dẫn tới đình đốn sản xuất, thất nghiệp. Nếu bạn để ý thì công thức cổ điển “lãi suất cao chống lạm phát cao” được hình thành từ thực nghiệm tại các nước phương Tây, nhưng mặt bằng lãi suất và lạm phát tại các quốc gia đó thường ở mức rất thấp và do vậy mặt bằng lãi suất thêm không dẫn tới việc các doanh nghiệp phải rời bỏ sản xuất.

Nhưng tại Việt Nam, mặt bằng lãi suất đã ở mức quá cao, nếu áp dụng công thức sách giáo khoa nêu trên thì nguy cơ lạm phát do cầu kéo trở thành lạm phát chi phí đẩy là hiện hữu. Tôi đã gọi điều này là “vòng luẩn quẩn” trong nghiên cứu của mình.

Bên cạnh đó, việc cho vay cá nhân thường chiếm tỷ trọng cao so với cho vay doanh nghiệp tại các quốc gia phương Tây trong khi tại Việt Nam thì ngược lại cũng là một yếu tố chi phối sự hiệu quả của của công thức nêu trên.

Trên thực tế, trong giới nghiên cứu thế giới cũng đã có những bài nghiên cứu về chủ đề tương tự và kết luận thường thấy là trong điều kiện mặt bằng lãi suất cao thì công thức cổ điển là không hiệu quả.

Nhìn lại thực tế Việt Nam thời gian qua có thể thấy rằng Chính phủ đã theo đuổi chính sách ổn định vĩ mô để chống lạm phát và mặt bằng lãi suất thực tế đã tăng lên, lạm phát cũng chưa có dấu hiệu giảm. Theo tôi, còn quá sớm để kết luận về tính hiệu quả của lựa chọn chính sách, nhưng dù thế nào thì tôi cũng nhấn mạnh rằng sẽ không có lựa chọn hoàn hảo.

Vậy theo ông, đâu là một chính sách lãi suất hợp lý đối với Việt Nam ở thời điểm này? Xa hơn, làm sao để hạ được lãi suất?

Câu hỏi của bạn phù hợp với các câu hỏi khác trong các bài nghiên cứu nêu trên của tôi, bao gồm mức lãi suất bao nhiêu là phù hợp và làm thế nào để giảm lãi suất.

Trong các nghiên cứu của mình, tôi có lập luận rằng lý do dẫn tới nguy cơ lạm phát và vòng luẩn quẩn chủ yếu là do năng lực của nền kinh tế thể hiện qua chỉ số ICOR và tỷ suất đầu tư trên tăng trưởng quá cao. Nói cụ thể hơn thì đã có những khu vực không hiệu quả và hiệu quả nhưng lại được đánh đồng như nhau. Do vậy, một cách lý tưởng thì dòng tín dụng phải được khơi thông tới các khu vực sử dụng vốn hiệu quả và hạn chế các khu vực làm ăn không hiệu quả. Còn nếu chúng ta cân nhắc nền kinh tế như là một tổng thể chung thì chính sách lãi suất không nên quá cao hoặc quá thấp.

Tôi cũng đã đưa ra một tính toán cho thấy mặt bằng lãi suất cho vay phù hợp nền kinh tế Việt Nam khi ổn định vĩ mô đạt được nên nằm trong khoảng 11 - 14% và hệ thống ngân hàng hoàn toàn có thể đáp ứng được yêu cầu này.

Về việc làm thế nào để giảm lãi suất thì một trong những khuyến nghị trong nghiên cứu của tôi là việc “xóa bỏ trạng thái tiền rẻ” của các ngân hàng thương mại cổ phần lớn có được do chênh lệch giữa tỷ suất trái phiếu Chính phủ cao hơn lãi suất tái chiết khấu. Những điều chỉnh trong tháng 3/2011 đã đưa mức lãi suất tái chiết khấu cao hơn tỷ suất trái phiếu chính phủ và tôi nghĩ rằng điều này là tốt mặc dù trước đó thì các biện pháp thắt chặt tiền tệ đã làm thay đổi nhiều các biến số kinh tế khác so với thời điểm tôi nghiên cứu.

Ông có thể nói rõ hơn ở điểm chính sách tiền tệ góp phần kiềm chế lạm phát tại Việt Nam?

Sự lựa chọn chính sách nào cũng có những mặt trái và thực tế thì chúng ta không nên tranh luận về việc chính sách tiền tệ như thế nào là hợp lý nữa. Chính phủ thực tế đã theo đuổi chính sách tiền tệ thắt chặt thì tôi nghĩ cần phải thực hiện điều này một cách quyết liệt nhưng có định hướng, tránh tạo cảm giác không chắc chắn cho người tiêu dùng.

Nhìn vào mối quan hệ “dùng công cụ là chính sách tiền tệ để kiềm chế lạm phát”, nếu coi lạm phát là “gà” thì chúng ta cần phải khoanh vùng xem “gà” sẽ chạy đến đâu chứ không thể để gà chạy tự do và dùng công cụ tiền tệ để đuổi theo nó.

Lấy một ví dụ khá đơn giản là giá xăng dầu. Khi chúng ta tăng giá xăng dầu thì chúng ta giải thích là vì giá thấp hơn so với các nước láng giềng. Nhưng khi tăng xong rồi chúng ta cũng vấn nói tăng như thế là vẫn còn thấp hơn thì người dân sẽ nghĩ rằng còn tăng tiếp. Tại sao chúng ta không tăng một lần cho bằng hoặc đơn giản là nói rằng giá vẫn thấp hơn nhưng cam kết không có lần tăng giá nào nữa cho đến cuối năm.

Nếu chúng ta không định hướng người tiêu dùng về việc con gà lạm phát sẽ chạy đến đâu, thì rõ ràng điều này không khác gì để nó chạy tự do và chính sách tiền tệ sẽ liên tục phải đuổi theo nó.

Theo VN Economy

Tình hình lãi suất ngày 5/4/2011

Vào đầu ngày tình hình lãi suất các kỳ hạn như sau:

	ON	1w	2w	1m
VND	18-20lvl	21.5-23	23-24	24lvl
USD		1.2-1.4	1.6-1.7	2-2.2

Đến chiều, thị trường không có nhiều biến động so với cuối buổi sáng.

Tỷ giá VND/USD:

+ đầu giờ sáng:     20.985/21.005       cuối giờ sáng:  20.990/21.005

+ đầu giờ chiều:    20.995/21.010       cuối giờ chiều: 21.000/010