Cách đây vài năm, nền kinh tế Việt Nam phát triển nhanh chóng với tỷ lệ tăng trưởng đều đặn trung bình trên 7%/năm, đầu tư nước ngoài gia tăng liên tục, đặc biệt là sự kiện Việt Nam gia nhập tổ chức WTO tạo cho nhà đầu tư trong nước cũng như nước ngoài, cá nhân cũng như tổ chức, nhà nước cũng như ngoài nhà nước một kế hoạch đầu tư hoàng tráng với mong muốn tạo nên nhiều sự chuyển biến cho sự nghiệp kinh doanh của mình. Bên cạnh đó, với mục tiêu tăng cường hiệu quả hoạt động của các Doanh nghiệp Nhà nước thông qua giải pháp cổ phần hóa cũng là một mục tiêu đúng đắn của chính phủ. Tuy nhiên, từ năm 2008 trở lại đây, khi nền kinh tế thế giới rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng kéo theo nhiều nền kinh tế trên thế giới bị ảnh hưởng theo trong đó có Việt Nam.
Khủng hoảng tài chính, giá cả tăng cao kéo theo giá cả trong nước tăng theo, lạm phát luôn phi mã, tỷ giá bất ổn, vấn đề hiệu quả của đầu tư công, thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai … luôn là những vấn đề đau đầu của các nhà lãnh đạo. Về phía các nhà đầu tư họ đã thấm thía bài học đầu tư và mở rộng hoạt động kinh doanh mà không có kế hoạch phòng thủ cho những tình huống bất trắt xảy ra. Dự án đã triển khai nhưng không đủ tiềm lực tài chính để theo đuổi tiếp tục, sản xuất bị ngưng trệ do lãi vay Ngân hàng quá cao, khách hàng thì đang tìm mọi cách để giảm chi phí hoạt động nên đầu ra bị hạn hẹp … tất cả những vấn đề đó đặt nhà đầu tư đứng trước giải pháp hoặc là đóng cửa, thoái vốn hoặc là thông qua hình thức mua bán sáp nhập để tìm cho mình một Đối tác đi chung con đường phía trước.
Thực tế hiện nay chúng ta thấy có khá nhiều kế hoạch thoái vốn, rút lui ở khá nhiều Doanh nghiệp của các nhà đầu tư lớn. Cuối năm 2010, Tập đoàn Bourbon chuyển nhượng toàn bộ 68,52% vốn cổ phần của CTCP Bourbon Tây Ninh (SBT) với lý do tập trung vào hoạt động cung ứng dịch vụ hàng hải dầu khí ngoài khơi theo yêu cầu của cổ đông công ty mẹ tại Pháp . Cùng thời điểm đó, Ngân hàng Sacombank (STB) đã giảm tỷ lệ sở hữu tại Công ty Quản lý Quỹ Việt Nam (VFM) từ 42,66% xuống còn 10,5%. Cách đây vài tháng, CTCP Vincom (VIC) đã chuyển nhượng toàn bộ 75% vốn của CTCK Vincom cho Đối tác mới và Đối tác này đã tiến hành đăng ký đổi tên. Hai trường hợp khác cũng gây sự chú ý đặc biệt vào cuối năm 2010 là việc thoái vốn của các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp có vốn nhà nước còn diễn ra nhanh hơn. Tiêu biểu trong số này có thể kể đến CTCP Tài chính Dầu khí (PVF) và Tổng CTCP Xây lắp Dầu khí (PVX) đăng ký bán ra nhiều cổ phiếu "họ dầu khí"; Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam vừa thoái toàn bộ 40% vốn cổ phần tại CTCK Cao su. Tổng công ty Hàng hải Việt Nam đăng ký thoái hơn 5% vốn tại CTCP Hàng hải Hà Nội (MHC). Mới nhất, trong ĐHCĐ của CTCP Vận tải biển và BĐS Việt Hải (VSP), cổ đông lớn Vinashin khẳng định sẽ tiếp tục lộ trình thoái vốn khỏi công ty này.
Làn sóng thoái vốn không chỉ dừng lại ở các cổ đông lớn là tổ chức như nói trên mà còn lan sang các cổ đông lớn là cá nhân. Một cổ đông cá nhân tại CTCP XNK Lâm thủy sản Bến Tre (FBT) đăng ký thoái toàn bộ 6,67% cổ phần FBT đang nắm giữ; một cổ đông tại CTCP Vinpearl (VPL) đăng ký bán ra 16,2 triệu cổ phiếu VPL; cổ đông lớn của CTCP Công nghệ viễn thông Sài Gòn (SGT), CTCP Xuất nhập khẩu Thủy sản Bến Tre (ABT), CTCP Tập đoàn Đại dương (OGC) cũng đăng ký bán ra… Hiện tượng thoái vốn trên diện rộng dường như là một dấu hiệu khá bất thường lúc thị trường trầm lắng.
Việc thoái vốn ở những cổ đông lớn hầu như đa số diễn ra ở khâu giao dịch thỏa thuận và chào bán riêng lẻ với mức chênh lệch so với mệnh giá là không nhiều, thậm chí có trường hợp bán thấp hơn mênh giá nên sự ảnh hưởng đến thị trường niêm yết là không lớn. Bản chất việc thoái vốn của các cổ đông lớn này đều có thể giải thích được, đó là sau khoảng thời gian đầu tư không hoặc chưa hiệu quả, chưa đủ tiềm lực tài chính hoặc đầu tư không đúng thế mạnh và chuyên môn của mình, thì đây là khoảng thời gian bắt buột họ phải suy tính kỹ càng về việc có thể tiếp tục “leo lưng cọp” nữa hay không hoặc tiến hành thoái vốn để tập trung vào những hoạt động kinh doanh cốt lõi của mình nếu không muốn mất luôn những gì mình có trước khi quá muộn. Tình hình kinh tế khó khăn như hiện nay, việc tiên đoán khả năng hồi phục của nền kinh tế Việt Nam và thế giới là khá mơ hồ và chưa rõ tình hình này sẽ kéo dài bao lâu.
Về phía bên mua, họ hấy rằng đây là một cơ hội không thể tốt hơn để tham gia đầu tư vào lĩnh vực mà mình mong muốn với giá cả khá hợp lý, cơ hội lựa chọn món hàng tốt và phù hợp là khá nhiều, có nhiều lợi thế về đàm phán.
Như vậy, chúng ta có thể thấy rất rõ rằng khi kinh tế suy giảm, khó khăn, đây chính là thời điểm để sàng lọc hay nói cách khác là thời điểm “thay máu” của các lớp nhà đầu tư, chúng ta nên xem đây là chuyện hiển nhiên sẽ xảy ra và nó là một qui luật của nền kinh tế thị trường, nó sẽ diễn ra thường xuyên và không từ bỏ bất cứ ai. Những nhà đầu tư nào có chiến lược kinh doanh tốt, khả thi, có kế hoạch và sự linh hoạt trong kinh doanh thì sẽ vẫn tồn tại và phát triển, những nhà đầu tư nào chỉ làm theo phong trào (bất động sản và tài chính, chứng khoán), đầu tư ngoài những lĩnh vực không phải là thế mạnh, chưa có nhiều kinh nghiệm (thường gặp ở các tập đoàn nhà nước và các tập đoàn tư nhân đa ngành) phải buột thay đổi chiến lược.
Việc còn lại cần phải làm là cần thiết phải nâng cao chất lượng của các tổ chức tư vấn, định giá, đưa ra các khung pháp lý chuẩn để hỗ trợ các bên mua bán áp dụng cho đúng luật, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cả hai Bên và của cả nhà nước.
(Bài viết có tham khảo thông tin trên Báo Đầu tư chứng khoán)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét