Một góc nhìn về thanh khoản

Trong nỗ lực bình ổn lãi suất cho vay của hệ thống Ngân hàng(NH), Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã siết chặt giám sát việc tuân thủ quy định về trần lãi suất nhằm ép dòng tiền huy động của các ngân hàng về mức lãi suất mục tiêu là 14%/ năm. Thời gian triển khai vừa qua, thị trường đã có những tín hiệu khả quan bước đầu nhưng vẫn còn rất nhiều vướng mắc liên quan đến hoạt động huy động, cho vay và thanh khoản của thị trường.


Những vấn đề thanh khoản phát sinh:

Sau khi NHNN có những hành động mạnh mẽ để thực hiện nghiêm trần lãi suất tiền gửi 14%/năm, lượng huy động tại các NH Thương mại tụt giảm đáng kể. Theo số liệu của NHNN, tổng số dư tiền gửi tại các NH trong tháng 10 giảm khoảng 0,74% so với tháng 9. Do lãi suất tiết kiệm không đáp ứng được lãi suất kỳ vọng, nên đã có hiện tượng người dân rút tiền hoán đổi sang mua vàng, ngoại tệ để bảo toàn giá trị tài sản. Lượng tiền gửi tại các NH tụt nhanh, đặc biệt là tại các NH nhỏ. Họ buộc phải đối mặt với vấn đề thanh khoản, hậu quả của cuộc đua lãi suất kỳ hạn ngắn trước đây, đang dần tạo thành áp lực nặng nề lên hệ thống thanh toán của mỗi NH.

Trong khi đó, lãi suất trên thị trường liên NH liên tục tăng cao, tạo hiện tượng phân lớp rõ ràng trong hệ thống các NH. Nhóm các NH bức bối về thanh khoản, buộc phải vay lãi suất cao trên thị trường liên NH đã trở thành nhóm bị nghi ngại bởi những rủi ro có thể gặp phải.

Nhìn dưới góc độ hiệu ứng tâm lý, niềm tin của công chúng càng lung lay khi hàng ngày phải đối mặt với thông tin về nợ xấu NH, các vụ vỡ nợ, khoản chi phí hạn chế của bảo hiểm tiền gửi . Vì thế, thời gian gần đây, không chỉ có người dân rút tiền mà cả các doanh nghiệp cũng có hiện tượng phòng thủ khi chuyển tiền về giao dịch tại tài khoản ở những NH lớn. Điều này làm cho vấn đề thanh khoản ở các NH nhỏ càng thêm căng thẳng.

Góc nhìn về bản chất vấn đề thanh khoản:

Có một nghịch cảnh mà các nhà nghiên cứu kinh tế Việt Nam đã nhiều lần lên tiếng. Dù bối cảnh kinh tế có nhiều bất ổn, nhưng trong vài năm gần đây mọi người đã rất quen với những báo cáo với nhiều điểm nhấn về thành tích của NH. Trong quá khứ không xa, đã có những thời điểm lãi suất lên cao, thanh khoản nóng bỏng nhưng các NH vẫn luôn có cách tiếp cận với nguồn vốn trong giới hạn nhất định để giải quyết vấn đề của họ. Hiện tại, khi thị trường đầy khó khăn thì trong báo cáo tài chính, khoản lợi nhuận của NH vẫn là con số đáng để ngưỡng mộ

Với tư duy đắp đổi, với cách nghĩ luôn tồn tại giải pháp tình thế để tạo lối thoát, các nhà quản trị NH đã quên việc tìm ra nguyên nhân sâu xa, bản chất của sự việc để giải quyết tận gốc vấn đề thanh khoản. Và thay vì nghiên cứu và tìm ra phương thức cho bài toán dài hạn thì họ lại biến các câu chuyện lịch sử thành các điểm sáng ghi nhớ về cách ứng xử linh hoạt trong tình huống khó khăn. Lâu dần, tư duy lệch lạc về thanh khoản của Ngân hàng đã thành lối mòn trên toàn hệ thống.

Trên thực tế, gốc gác quan điểm này xuất phát từ việc Ngân hàng đã đẩy mọi rủi ro thanh khoản vào nền kinh tế. Theo đó, áp lực của việc lãi suất tăng cao, tỷ giá thiếu ổn định đã được trút bỏ sang để doanh nghiệp và người dân hứng chịu. Để giải quyết vấn đề này, các Ngân hàng buộc phải quay trở lại với việc chuẩn hóa và áp dụng hiệu quả những yêu cầu cơ bản của ngành: đó là làm rõ ràng, minh bạch hóa hoạt động của NH, nâng cao chất lượng của hệ thống quy định về an toàn, chất lượng tài sản, chuẩn hóa hệ thống báo cáo của mình.

Việc chuẩn hóa, minh bạch hóa hoạt động sẽ hướng Ngân hàng đến sát hơn với khuôn khổ của các tiêu chuẩn quốc tế. Như vậy sẽ hạn chế những hoạt động rủi ro, giúp Ngân hàng vững vàng hơn trước biến động thị trường. Lúc này thị trường cũng sẽ ít gặp hơn tình trạng bấp bênh, trồi sụt thanh khoản và những sự tăng giảm bất thường của lãi suất. Đó là điều kiện thuận lợi để tạo một môi trường kinh doanh lành mạnh cho doanh nghiệp. Theo đó, việc hoạch định và điều hành chính sách của Ngân hàng Nhà nước sẽ duy trì được các mục tiêu dài hạn một cách ổn định.

Những cố gắng chuyển mình:

Trong nỗ lực thích ứng với tình hình mới, một số Ngân hàng đã nhanh chóng điều chỉnh lại các tiêu chuẩn của mình. Những nội dung như tỷ lệ thanh khoản, chất lượng tài sản, hiệu quả hoạt động đã được theo dõi sát sao hơn. Trước những biến động thị trường bất động sản, nhiều Ngân hàng đã tiến hành tái đánh giá lại tài sản nhằm hạn chế những rủi ro do tác động của thị trường.

Mới đây, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành Thông tư 35 quy định về việc công bố thông tin của các Ngân hàng, nhằm tăng tính minh bạch, lành mạnh hóa thị trường, giúp củng cố niềm tin của doanh nghiệp và người dân. Thông qua hệ thống thông tin đó, công chúng có thể có những đánh giá nhất định về các Ngân hàng, tạo tiền đề cho việc chuẩn hóa hoạt động toàn hệ thống Ngân hàng. Hy vọng chúng ta sẽ nhìn thấy những thay đổi tích cực và liên tục từ phía các Ngân hàng, cũng như sự quan tâm sát sao và duy trì chính sách một cách nghiêm túc từ phía Ngân hàng Nhà nước để thị trường thực sự tốt hơn.

Theo Arrowhanoi (Vinase)

Bảy biện pháp tăng cường quản lý thị trường vàng

Cuối cùng, Ngân hàng Nhà nước cũng đã chính thức trình Chính phủ dự thảo nghị định về quản lý hoạt động kinh doanh vàng, gồm 7 chương 24 điều.

Các quy định của dự thảo nghị định này được xây dựng theo hướng tổ chức lại thị trường vàng thông qua việc Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ và can thiệp mạnh vào thị trường vàng nhằm ngăn ngừa hoạt động đầu cơ vàng, hạn chế kinh doanh vàng miếng nhưng vẫn đảm bảo quyền tích trữ vàng, mua bán vàng của người dân.

Dự thảo nghị định xác định bảy biện pháp để tăng cường quản lý thị trường vàng sau khi được ban hành và đi vào đời sống.

Thứ nhất, Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ hoạt động sản xuất vàng miếng. Do hoạt động sản xuất vàng miếng có tác động rất lớn tới nguồn cung vàng miếng trong nước, nên để bình ổn thị trường vàng, hoạt động sản xuất vàng miếng cần được quản lý, kiểm soát chặt chẽ.

Dự kiến với các điều kiện đưa ra trong nghị định, khi ban hành số lượng doanh nghiệp được phép sản xuất vàng miếng sẽ giảm xuống đáng kể từ con số 8 tổ chức tín dụng và doanh nghiệp hiện nay. Đồng thời, dự thảo nghị định cũng quy định rõ việc sản xuất vàng miếng được thực hiện theo hạn mức do Ngân hàng Nhà nước cấp từng lần.

Thứ hai, dự thảo nghị định thu hẹp đối tượng được phép kinh doanh mua bán vàng miếng, không khuyến khích hoạt động mua bán vàng miếng.

Khắc phục bất cập trong quản lý hoạt động kinh doanh mua bán vàng miếng hiện nay (hoạt động mua bán vàng miếng được thực hiện khá tự do tại hầu hết 12.000 doanh nghiệp kinh doanh vàng, gây khó khăn cho công tác quản lý và tăng nguy cơ vàng hóa”), dự thảo bổ sung quy định coi hoạt động kinh doanh mua bán vàng miếng là hoạt động kinh doanh có điều kiện, có cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.

“Với các điều kiện chặt chẽ, dự kiến số lượng doanh nghiệp được phép kinh doanh mua bán vàng miếng sẽ thu hẹp đáng kể từ trên 10 ngàn doanh nghiệp như hiện nay xuống chỉ còn một số doanh nghiệp, tổ chức tín dụng có khả năng tài chính, kinh nghiệm, uy tín trong lĩnh vực kinh doanh vàng được phép tiếp tục thực hiện mua bán vàng miếng”, Ngân hàng Nhà nước cho biết.

Như vậy, việc kinh doanh vàng miếng không có giấy phép của Ngân hàng Nhà nước và hoạt động mua bán vàng miếng trên thị trường tự do là hoạt động bất hợp pháp và sẽ bị xử lý nghiêm khắc theo quy định của Nghị định 95/2011/NĐ-CP vừa được Chính phủ ban hành.

Thứ ba, Ngân hàng Nhà nước quản lý chặt chẽ hoạt động xuất, nhập khẩu vàng nguyên liệu, là cơ quan tổ chức và/hoặc cấp phép hoạt động xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu. Quy định này cũng nhằm tạo điều kiện để quản lý, kiểm soát lượng vàng nguyên liệu xuất khẩu, nhập khẩu cũng như điều tiết cung - cầu trên thị trường, hạn chế tình trạng xuất nhập lậu vàng, đầu cơ, lũng đoạn thị trường.

Thứ tư, Ngân hàng Nhà nước thực hiện quản lý chặt chẽ hơn hoạt động sản xuất, mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ. Theo quy định tại dự thảo, hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ phải được cơ quan này cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện kinh doanh.

Thứ năm, quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh vàng khác. Dự thảo nghị định quy định các hoạt động kinh doanh vàng khác, ngoài hoạt động được quy định trong dự thảo sẽ chỉ được phép thực hiện sau khi Thủ tướng Chính phủ cho phép và được NHNN cấp phép.

Với hoạt động kinh vàng trên tài khoản, hoạt động phái sinh về vàng tiềm ẩn nhiều rủi ro, đặc biệt tạo điều kiện cho hoạt động đầu cơ, gây bất ổn thị trường vàng, ngoại hối, ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ và quyền lợi của người dân, nên việc cho phép thực hiện các hoạt động này phải tùy thuộc vào điều kiện thực tế trong từng thời kỳ.

Thứ sáu, dự thảo có những quy định tạo cơ chế cho phép Ngân hàng Nhà nước thực hiện các biện pháp can thiệp bình ổn thị trường vàng khi có diễn biến bất thường qua các hoạt động: cấp phép sản xuất vàng miếng; tổ chức mua bán vàng miếng trên thị trường trong nước; tổ chức xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu; tổ chức huy động vàng.

Thứ bảy, nhà nước thực hiện điều tiết thị trường vàng thông qua chính sách thuế. Dự thảo nghị định quy định Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Ngân hàng Nhà nước trình cơ quan có thẩm quyền ban hành hoặc ban hành theo thẩm quyền chính sách thuế xuất khẩu, nhập khẩu vàng, thuế trị giá gia tăng, thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế thu nhập đối với hoạt động kinh doanh vàng phù hợp trong từng thời kỳ.
Theo VNEconomy

Tình hình lãi suất liên Ngân hàng ngày 27-10-2011

	ON	1w	2w	1m	3m
VND	14-16	16-17	18-19	22lvl
USD		4-4.5	4.5-5.5	5.8lvl

tỷ giá VND/USD:

+  đầu giờ sáng:     21.500/530                   cuối giờ sáng:  21.410/510

+ đầu giờ chiều:     21.400/500                  cuối giờ chiều:  21.370/440

Tình hình LS liên ngân hàng

Đến chiều ngày 18/10, các mức LS liên Ngân hàng như sau:

	ON	1w	2w	1m	3m
VND	16-18	18.5-19	19-22.5	25lvl
USD	2.8-3.2	3.5-4.5	4.5-5.5	5.5lvl

Thậm chí ngày 17-10, có thời điểm một vài Ngân hàng cần vốn chào mức lãi lên đến 30%.

(Nguồn: Reuter)

Một số nguyên nhân có thể lý giải như sau:

1.    Sau khi Ngân hàng Nhà nước có các thông tư chấn chỉnh lại hoạt động huy động đã bị biến tướng trước đây, sau đó là những động thái quyết liệt của Thanh tra, tiến hành xử lý nghiêm Đông Á, HD Bank, Nông Nghiệp thì nguồn huy động từ dân cư rút ra khỏi hệ thống Ngân hàng nhỏ ngày càng nhiều vì họ không còn lợi thế cạnh tranh về mặt lãi suất, ngoài ra đây cũng là dịp cuối năm nên tình hình trữ hàng tết cũng là một rong những nguyên nhân. Các Ngân hàng nhỏ, đặc biệt là các Ngân hàng quản trị thanh khoản kém phải tìm đến kênh liên Ngân hàng để bù đắp thiếu hụt tạm thời, từ đó đẩy lãi suất lên cao.

2.    Các ngân hàng nhỏ, thiếu hụt thanh khoản không trả được những khoảng vay liên Ngân hàng đến hạn đành phải chấp nhận một mức lãi suất phạt cộng thêm, ngoài ra các Ngân hàng thừa vốn sẽ cẩn trọng hơn khi dè chừng các Anh này vì rủi ro có thể đến bất cứ lúc nào, từ đó đẩy áp lực ngày càng cao cho các ngân hàng có vấn đề về thanh khoản.

3.    Có trường hợp trước đây, một số Ngân hàng đã lấy vốn trên thị trường 2 (thị trường liên Ngân hàng) với LS thấp rồi mang gửi tại các Ngân hàng có mức lãi suất cao (khoảng 19% - 20%) với hình thức sổ tiết kiệm ủy quyền cho cá nhân đứng tên, nay tình hình đã trở nên căng thẳng nên các Ngân hàng này quyết định rút vốn về để phòng thủ hoặc trả lại trên thị trường 2, điều này cũng gia tăng áp lực lên các Ngân hàng nhỏ vì thông thường những món gửi này là khá lớn.

4.    Gần đây, nổi lên một vài vụ việc lừa đảo có liên quan đến hệ thống Ngân hàng, một vài Ngân hàng bị ảnh hưởng nặng. Ngoài ra, thời điểm này tình hình nợ xấu ngày càng tăng cao, đặc biệt những lĩnh vực liên quan đến chứng khoán, bất động sản, thương mại thép … khiến những Ngân hàng nhỏ, quản trị kém tính toán nguồn để trích lập dự phòng theo qui định mà các Ngân hàng này lại là những Anh cho vay những ngành này với tỷ trọng cao trước đây, hạn chế tối đa tăng trưởng tín dụng.

Nếu chúng ta nhìn lại tình hình bơm vốn cho thị trường OMO (thị trường liên Ngân hàng) thì sẽ thấy NHNN tiếp tục bơm ròng vào thị trường này trong những ngày gần đây.

(Nguồn: Reuters)

Tuy nhiên, để có vốn trên thị trường này, các Ngân hàng nhỏ cần phải có những loại giấy tờ có giá như Trái phiếu chính phủ chẳng hạn, nhưng với nguồn lực hạn chế thì chắc chắn việc có nhiều những loại giấy tờ có giá này là không thể, hoặc cần thiết thì các Ngân hàng nhỏ có thể nhờ Ngân hàng nhà nước hỗ trợ qua con đường tái cấp vốn. Nhưng nhìn đi nhìn lại thì những Anh này hồ sơ tín dụng hầu như tập trung nhiều vào những ngành không liên quan đến những lĩnh vực mà Ngân hàng nhà nước ưu tiên tái cấp vốn như sản xuất, nông lâm ngư nghiệp, xuất khẩu … mà chủ yếu là cho vay bất động sản, tài chính, thương mại thì lấy đâu ra hồ sơ để mà tái cấp vốn.

Với tình hình hiện tại, các Ngân hàng nhỏ và yếu chỉ trông mong các Ngân hàng lớn thừa tiền “động lòng” mà “tiếp máu” và Ngân hàng nhà nước có chính sách hỗ trợ đặc biệt bơm vốm cho họ khi mà con đường trước mắt “tối đen”.

Xét về phía Ngân hàng Nhà nước, liệu có thể bơm vốn giá rẻ qua thị trường liên Ngân hàng để cứu giúp các Ngân hàng nhỏ và yếu không? Điều này hoàn toàn lệ thuộc vào chính sách của Ngân hàng Nhà nước trong thời gian tới. Trong trường hợp, Ngân hàng Nhà nước không tiến hành bơm vốn để ứng cứu và tiếp tục siết chặt mọi con đường tiếp cận vốn thì chúng ta sẽ đoán được tình hình như sau:

·    Lãi suất liên Ngân hàng tiếp tục ở mức cao do cầu từ các Ngân hàng nhỏ và yếu là nhiều, sẽ tiếp tục phát sinh các trò lách huy động tại thị trường 1 (thị trường huy động từ dân cư) càng tinh vi hơn mặc dù biết rằng sẽ rất rủi ro. Và cũng sẽ đến một lúc nào đó, các Ngân hàng nhỏ và yếu sẽ tự “chết” dẫn đến sự ảnh hưởng dây chuyền trong toàn hệ thống, cộng thêm tình hình các Doanh nghiệp phá sản, vỡ nợ tín dụng (đã thấy trong thực tế thời gian gần đây), bùng phát tín dụng đen ngoài thị trường thì thật sự là bi đát.

·    Trước tình hình siết chặt tăng trưởng tín dụng, đặc biệt là các ngành phi sản xuất, giảm tỷ lệ tăng trưởng tín dụng từ 22% xuống còn 16% vào cuối năm, các Ngân hàng lớn thừa tiền sẽ hạn chế tối đa việc giải ngân cho các Doanh nghiệp mà thay vào đó là xoay tiền trên thị trường liên Ngân hàng để có lãi suất cao hơn. Điều này làm cho việc hạ lãi suất cho vay cho các Doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn hơn, từ đó sẽ gây ra nguy cơ đình đốn sản xuất do đã đến lúc Doanh nghiệp đã hết sức chịu đựng.

Do đó, mặc dù vẫn theo đuổi chủ trương siết chặt hoạt động Ngân hàng, nhằm tiến tới tái cấu trúc một các toàn diện hệ thống Ngân hàng Việt Nam, thực hiện chủ trương của Chính phủ nhằm kiềm chế lạm phát – Nghị quyết 11 nhưng Ngân hàng nhà nước cũng nên linh động trong việc bơm và hút tiền cho hệ thống Ngân hàng, nhận biết, tách nhóm và tiến hành có những giải pháp phù hợp đưa vào tầm kiểm soát đối với các Ngân hàng nhỏ và yếu kém để trị bệnh, nếu bệnh quá nặng thì đây là cơ sở cho việc tiến hành tái cấu trúc, sát nhập sớm diễn ra. Ngoài ra, Ngân hàng Nhà nước cũng nên lưu ý đến việc giải quyết các vấn đề nợ xấu trong hệ thống Ngân hàng sẽ bùng phát trong thời gian sắp tới.

(tổng hợp)

Tình hình lãi suất ngày 17/5/2011

Vào đầu ngày tình hình lãi suất các kỳ hạn như sau:

	ON	1w	2w	1m	2m -3m
VND	13	15.5-16.5	16.5-17.5	18-18.5
USD	0.8-1	1.3-1.5	1.8-2.0	2.5

Đến giữa cuối giờ sáng và đầu giờ giao dịch chiều lãi suất thị trường giảm mạnh so với đầu buổi sáng do đa số các Ngân hàng đều offer tiền đồng: ON 12-13

Tỷ giá VND/USD:

+ đầu giờ sáng:     20.700/750        cuối giờ sáng:  20.750/780

+ đầu giờ chiều:    20.690/730        cuối giờ chiều:  20.780/810

  

	mua	bán
cao nhất	20.875	20.900
thấp nhất	20.690	20.730

Như vậy có thể thấy rằng tình hình lãi suất trên thị trường 2 tiếp tục xu hướng giảm! Việc này có nên hy vọng kéo lãi suất huy động tại thị trường 1 bớt căng thẳng không?

Tình hình lãi suất ngày 16-5-2011

Vào đầu ngày tình hình lãi suất các kỳ hạn như sau:

	ON	1w	2w	1m	2m -3m
VND	16	16.5-17	17-18	19lvl	20lvl
USD	0.8-1	1.3-1.5	1.8-2.0	2.0-2.5

Đến giữa cuối giờ sáng và đầu giờ giao dịch chiều lãi suất thị trường giảm mạnh so với đầu buổi sáng: ON 13-14

 tỷ giá VND/USD:

+ đầu giờ sáng:     20.595/615         cuối giờ sáng:  20.640/650

+ đầu giờ chiều:    20.635/643        cuối giờ chiều: 20.665/685

Tình hình lãi suất liên Ngân hàng gần đây cho thấy mức độ căng thẳng đã dịu đi, từ mức 24% kỳ hạn một tháng kéo dài trước đó đã giảm xuống mức 21%, 20% rồi 19%.

Bản chất của việc thoái vốn ồ ạt hiện nay!

Cách đây vài năm, nền kinh tế Việt Nam phát triển nhanh chóng với tỷ lệ tăng trưởng đều đặn trung bình trên 7%/năm, đầu tư nước ngoài gia tăng liên tục, đặc biệt là sự kiện Việt Nam gia nhập tổ chức WTO tạo cho nhà đầu tư trong nước cũng như nước ngoài, cá nhân cũng như tổ chức, nhà nước cũng như ngoài nhà nước một kế hoạch đầu tư hoàng tráng với mong muốn tạo nên nhiều sự chuyển biến cho sự nghiệp kinh doanh của mình. Bên cạnh đó, với mục tiêu tăng cường hiệu quả hoạt động của các Doanh nghiệp Nhà nước thông qua giải pháp cổ phần hóa cũng là một mục tiêu đúng đắn của chính phủ. Tuy nhiên, từ năm 2008 trở lại đây, khi nền kinh tế thế giới rơi vào cuộc khủng hoảng tài chính trầm trọng kéo theo nhiều nền kinh tế trên thế giới bị ảnh hưởng theo trong đó có Việt Nam.

Khủng hoảng tài chính, giá cả tăng cao kéo theo giá cả trong nước tăng theo, lạm phát luôn phi mã, tỷ giá bất ổn, vấn đề hiệu quả của đầu tư công, thâm hụt ngân sách và tài khoản vãng lai … luôn là những vấn đề đau đầu của các nhà lãnh đạo. Về phía các nhà đầu tư họ đã thấm thía bài học đầu tư và mở rộng hoạt động kinh doanh mà không có kế hoạch phòng thủ cho những tình huống bất trắt xảy ra. Dự án đã triển khai nhưng không đủ tiềm lực tài chính để theo đuổi tiếp tục, sản xuất bị ngưng trệ do lãi vay Ngân hàng quá cao, khách hàng thì đang tìm mọi cách để giảm chi phí hoạt động nên đầu ra bị hạn hẹp … tất cả những vấn đề đó đặt nhà đầu tư đứng trước giải pháp hoặc là đóng cửa, thoái vốn hoặc là thông qua hình thức mua bán sáp nhập để tìm cho mình một Đối tác đi chung con đường phía trước.

Thực tế hiện nay chúng ta thấy có khá nhiều kế hoạch thoái vốn, rút lui ở khá nhiều Doanh nghiệp của các nhà đầu tư lớn. Cuối năm 2010, Tập đoàn Bourbon chuyển nhượng toàn bộ 68,52% vốn cổ phần của CTCP Bourbon Tây Ninh (SBT) với lý do tập trung vào hoạt động cung ứng dịch vụ hàng hải dầu khí ngoài khơi theo yêu cầu của cổ đông công ty mẹ tại Pháp . Cùng thời điểm đó, Ngân hàng Sacombank (STB) đã giảm tỷ lệ sở hữu tại Công ty Quản lý Quỹ Việt Nam (VFM) từ 42,66% xuống còn 10,5%. Cách đây vài tháng, CTCP Vincom (VIC) đã chuyển nhượng toàn bộ 75% vốn của CTCK Vincom cho Đối tác mới và Đối tác này đã tiến hành đăng ký đổi tên. Hai trường hợp khác cũng gây sự chú ý đặc biệt vào cuối năm 2010 là việc thoái vốn của các tập đoàn, tổng công ty, doanh nghiệp có vốn nhà nước còn diễn ra nhanh hơn. Tiêu biểu trong số này có thể kể đến CTCP Tài chính Dầu khí (PVF) và Tổng CTCP Xây lắp Dầu khí (PVX) đăng ký bán ra nhiều cổ phiếu "họ dầu khí"; Tập đoàn Công nghiệp cao su Việt Nam vừa thoái toàn bộ 40% vốn cổ phần tại CTCK Cao su. Tổng công ty Hàng hải Việt Nam đăng ký thoái hơn 5% vốn tại CTCP Hàng hải Hà Nội (MHC). Mới nhất, trong ĐHCĐ của CTCP Vận tải biển và BĐS Việt Hải (VSP), cổ đông lớn Vinashin khẳng định sẽ tiếp tục lộ trình thoái vốn khỏi công ty này.

Làn sóng thoái vốn không chỉ dừng lại ở các cổ đông lớn là tổ chức như nói trên mà còn lan sang các cổ đông lớn là cá nhân. Một cổ đông cá nhân tại CTCP XNK Lâm thủy sản Bến Tre (FBT) đăng ký thoái toàn bộ 6,67% cổ phần FBT đang nắm giữ; một cổ đông tại CTCP Vinpearl (VPL) đăng ký bán ra 16,2 triệu cổ phiếu VPL; cổ đông lớn của CTCP Công nghệ viễn thông Sài Gòn (SGT), CTCP Xuất nhập khẩu Thủy sản Bến Tre (ABT), CTCP Tập đoàn Đại dương (OGC) cũng đăng ký bán ra… Hiện tượng thoái vốn trên diện rộng dường như là một dấu hiệu khá bất thường lúc thị trường trầm lắng.

Việc thoái vốn ở những cổ đông lớn hầu như đa số diễn ra ở khâu giao dịch thỏa thuận và chào bán riêng lẻ với mức chênh lệch so với mệnh giá là không nhiều, thậm chí có trường hợp bán thấp hơn mênh giá nên sự ảnh hưởng đến thị trường niêm yết là không lớn. Bản chất việc thoái vốn của các cổ đông lớn này đều có thể giải thích được, đó là sau khoảng thời gian đầu tư không hoặc chưa hiệu quả, chưa đủ tiềm lực tài chính hoặc đầu tư không đúng thế mạnh và chuyên môn của mình, thì đây là khoảng thời gian bắt buột họ phải suy tính kỹ càng về việc có thể tiếp tục “leo lưng cọp” nữa hay không hoặc tiến hành thoái vốn để tập trung vào những hoạt động kinh doanh cốt lõi của mình nếu không muốn mất luôn những gì mình có trước khi quá muộn. Tình hình kinh tế khó khăn như hiện nay, việc tiên đoán khả năng hồi phục của nền kinh tế Việt Nam và thế giới là khá mơ hồ và chưa rõ tình hình này sẽ kéo dài bao lâu.

Về phía bên mua, họ hấy rằng đây là một cơ hội không thể tốt hơn để tham gia đầu tư vào lĩnh vực mà mình mong muốn với giá cả khá hợp lý, cơ hội lựa chọn món hàng tốt và phù hợp là khá nhiều, có nhiều lợi thế về đàm phán.

Như vậy, chúng ta có thể thấy rất rõ rằng khi kinh tế suy giảm, khó khăn, đây chính là thời điểm để sàng lọc hay nói cách khác là thời điểm “thay máu” của các lớp nhà đầu tư, chúng ta nên xem đây là chuyện hiển nhiên sẽ xảy ra và nó là một qui luật của nền kinh tế thị trường, nó sẽ diễn ra thường xuyên và không từ bỏ bất cứ ai. Những nhà đầu tư nào có chiến lược kinh doanh tốt, khả thi, có kế hoạch và sự linh hoạt trong kinh doanh thì sẽ vẫn tồn tại và phát triển, những nhà đầu tư nào chỉ làm theo phong trào (bất động sản và tài chính, chứng khoán), đầu tư ngoài những lĩnh vực không phải là thế mạnh, chưa có nhiều kinh nghiệm (thường gặp ở các tập đoàn nhà nước và các tập đoàn tư nhân đa ngành) phải buột thay đổi chiến lược.

Việc còn lại cần phải làm là cần thiết phải nâng cao chất lượng của các tổ chức tư vấn, định giá, đưa ra các khung pháp lý chuẩn để hỗ trợ các bên mua bán áp dụng cho đúng luật, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của cả hai Bên và của cả nhà nước.

(Bài viết có tham khảo thông tin trên Báo Đầu tư chứng khoán)