“Miếng bánh” hấp dẫn
Với dân số hơn 85 triệu người nhưng chỉ có khoảng 10% dân số mở tài khoản tại Ngân hàng, tốc độ tăng trưởng GDP bình quân 7%/năm cộng với nguồn dân số trẻ, vừa gia nhập WTO, thu hút đầu tư nước ngoài khá tốt trong những năm gần đây, Việt Nam đã trờ thành một nơi khá hấp dẫn đối với các nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt trong mảng tài chính, Ngân hàng. Hiện nay các Ngân hàng ngoại đang còn bị bó buộc khá nhiều nên thị phần còn hạn chế. Với hệ thống chi nhánh, phòng giao dịch rộng khắp cả nước – điều mà các Ngân hàng nước ngoài rất thèm muốn – Ngân hàng nội địa vẫn đang chiếm trên 90% thị phần, tuy nhiên con số này chắc chắn sẽ thay đổi trong những năm sắp tới với sự quyết tâm từ Ngân hàng ngoại.
Ngân hàng ngoại – có điểm mạnh nhưng cũng có điểm yếu
Với lợi thế về thương hiệu, uy tín và mạng lưới toàn cầu, kinh nghiệm hoạt động, và quan trọng nhất là sức mạnh tài chính to lớn, Ngân hàng ngoại thực sự là một đối thủ không cân sức. Tuy vậy, họ vẫn còn phải khắc phục một số điểm để có thể bức phá mạnh mẽ.
Về mảng tín dụng, hiện các Ngân hàng nước ngoài đang khá mạnh và vượt trội so với Ngân hàng trong nước về lãi suất cho vay bằng ngoại tệ do chi phí huy động từ nước ngoài của các Ngân hàng này rẻ hơn so với các Ngân hàng trong nước, họ thường tập trung vào các doanh nghiệp sản xuất, chế biến có vốn đầu tư nước ngoài, công ty lớn của Việt Nam có kết quả hoạt động tốt và phù hợp với kế hoạch kinh doanh của ngân hàng nước ngoài.
Về mảng kinh doanh ngoại tệ, trong thời gian vừa qua họ cho thấy việc tận dụng tối đa lợi thế của mình trong mảng này và đã mang lại hiệu quả khá cao nhất là sau thời gian “chao đảo” của đồng USD trên thị trường trong giai đoạn vừa qua.
Trong việc tiếp cận nguồn vốn đầu tư gián tiếp từ các nhà đầu tư nước ngoài, hầu hết các luồng vốn vào Việt Nam đều thông qua các chi nhánh Ngân hàng này để các nhà đầu tư có thể giải ngân.
Một điểm nữa là với lợi thế về hệ thống rộng khắp trên thế giới, các dịch vụ phi tín dụng như thanh toán quốc tế cũng đã mang về cho họ những lợi thế cạnh tranh không nhỏ so với Ngân hàng trong nước. Ví dụ như HSBC, doanh thu từ thanh toán quốc tế chiếm 1/3 tổng doanh thu của ngân hàng này. Đó là chưa kể phái ngân hàng ngoại với kinh nghiệm phục vụ khách hàng khá dầy dặn của mình thì công tác tiếp cận, chăm sóc & duy trì khách hàng lá rất chuyên nghiệp và bài bản, tạo nên một lực hút to lớn đối với khách hàng khi sử dụng dịch vụ tại đây.
Có thể trong giai đoạn hiện tại, các sản phẩm dịch vụ của họ tại Việt Nam chưa nhiều do cần thời gian để chuẩn bị & triển khai, nhưng trong thời gian tới, các sản phẩm, các công cụ tài chính hiện đại mà họ đã có kinh nghiệm triển khai tại các quốc gia phát triển trên thế giới sẽ không có gì là bất ngờ nếu được phát triển rầm rộ tại Việt Nam.
Trong tương quan và tiềm năng của thị trường tài chính, Ngân hàng hiện tại, không khó để chúng ta nhận ra các Ngân hàng nước ngoài đang tập trung vào các chiến lược phát triển sắp tới bên cạnh những thế mạnh hiện có như sau:
- Một, họ phải nhanh chóng mở rộng mạng lưới phòng giao dịch & chi nhánh trên toàn quốc theo lộ trình nếu muốn bành trướng lớn hơn tại Việt Nam trong lĩnh vực Ngân hàng bán lẻ.
- Hai, bên cạnh việc mở rộng mạng lưới, các Ngân hàng nước ngoài sẽ phải tiếp cận nhiều hơn với khách hàng người Việt để tìm hiểu văn hóa, thông lệ kinh doanh, nhu cầu đầu tư, tiêu dùng của nhóm khách hàng Doanh nghiệp và cá nhân vì hiện nay đây là một trong những yếu thế của họ. Tuy nhiên, một khi ngân hàng ngoại có đầy đủ lực lượng nhân sự thiện chiến người Việt thì đây quả là một vấn đề đau đầu cho ngân hàng nội.
- Ba, họ sẽ tiếp tục đẩy mạnh dịch vụ Ngân hàng bán lẻ cho người tiêu dùng cá nhân và các Doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) tại Việt Nam, điển hình là ba Ngân hàng đi đầu là HSBC, ANZ và Standard Chartered.
- Bốn, khi các hạn chế về việc huy động vốn bằng VND, khung pháp lý cho hoạt động bán lẻ, sự chuyển đổi tự do của VND, thị trường liên Ngân hàng hoạt động hiệu quả, lãi suất được tự do hóa theo thị trường … được cải thiện thì trên những nền tảng đã có về công nghệ, kinh nghiệm quản lý và trình độ quản lý rủi ro ở mức cao thì không khó để họ có thể phát huy sở trường của mình.
- Năm, vì các Ngân hàng nước ngoài một khi đã nhắm mục tiêu đầu tư vào một thị trường nào đó thì họ sẽ nhắm đến mục tiêu trung & dài hạn, những khó khăn về kinh tế vĩ mô trong ngắn hạn tại Việt Nam trong thời gian vừa qua chỉ là nhất thời. Đương nhiên họ vẫn sẽ tiếp tục đầu tư vốn thông qua nâng cao tỷ lệ sở hữu tại các định chế tài chính của Việt Nam lẫn việc có thể tăng vốn để mở thêm chi nhánh, và bao gồm cả việc cho vay vốn trực tiếp các dự án, các khách hàng của họ đang hoạt động tại Việt Nam. Có thể thấy HSBC, ANZ, Standard Chartered, Sumitomo, hay UOB, Maybank … đang đi theo mô thức này.
Lối đi nào cho Ngân hàng Việt Nam ?
Không cần phải đề cập đến nhiều, ai cũng hiểu các Ngân hàng Việt Nam thì sẽ hiểu tường tận người Việt Nam, họ có một hệ thống phòng giao dịch, chi nhánh , máy ATM dày đặc trên toàn quốc, họ đang có một thế mạnh rất to lớn là hệ thống khách hàng đã có sẵn, họ đang nắm trong tay nguồn nhân lực hùng hậu có kiến thức & kinh nghiệm lâu năm, họ có thể huy động VND một cách thuận lợi hơn Ngân hàng nước ngoài và đặc biệt là có Ngân hàng Nhà nước và các chính sách phía sau luôn hỗ trợ, ưu tiên cho họ mạnh lên trước khi tự thân cạnh tranh công bằng với các đối thủ từ nước ngoài.
Ngân hàng nước ngoài vào cuộc sẽ tạo ra một cơ hội để các Ngân hàng trong nước nhìn lại năng lực của chính mình, từ đó có hướng điều chỉnh về chiến lược hoạt động, kinh doanh, tập trung nâng cao năng lực cạnh tranh để có thể “so găng” ngang bằng với Ngân hàng nước ngoài.
Như vậy, lợi thế & cơ hội đã có, làm thế nào để các Ngân hàng trong nước lớn mạnh?
Trong quá trình chuẩn bị cho việc gia nhập WTO, đặc biệt là mở cửa thị trường tài chính, Ngân hàng, Việt Nam đã có một lộ trình chuẩn bị khá công phu. Đầu tiên là việc nâng cao sức mạnh tài chính của các Ngân hàng trong nước bằng việc đưa ra lộ trình tăng vốn điều lệ phải đạt tối thiểu 1.000 tỷ đồng ở đầu năm 2009 và 3.000 tỷ đồng năm 2010, cổ phần hóa để tái cấu trúc và nâng cao hiệu quả hoạt động của các Ngân hàng quốc doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho các Ngân hàng trong nước tìm kiếm đối tác chiến lược nước ngoài phù hợp với chiến lược phát triển của mình.
Ngoài ra, tự bản thân các Ngân hàng cũng vận động để tạo cho mình lợi thế cạnh tranh. Điển hình như hình thức liên kết với nhau trong hai hệ thống ATM của Banknet và VNBC tạo điều kiện rất thuận lợi cho khách hàng trong việc giao dịch với Ngân hàng, hay trong mấy năm vừa qua cũng đã chứng kiến hàng loạt các phòng giao dịch, chi nhánh Ngân hàng mọc lên khắp nơi, “ra ngõ là gặp Ngân hàng”, đặc biệt là các điểm giao dịch 24h của các Ngân hàng như ACB hay Đông Á, các sản phẩm, dịch vụ mới được liên tục cho ra đời để phục vụ khách hàng mà trước đây chưa hề thấy. Hay chỉ mới đây khách hàng còn “năn nỉ” ngân hàng cho vay thì hiện nay đã thấy có nhân viên tiếp thị của ngân hàng chào mời dịch vụ tận nơi.
Tuy vậy, cũng nên thẳng thắn nhìn nhận những điểm mà các Ngân hàng trong nước cần phải nỗ lực nhiều hơn nữa trong thời gian sắp tới.
- Một, tiếp tục nâng cao tiềm lực về vốn theo lộ trình của Ngân hàng Nhà nước, nâng cao công nghệ và trình độ nhân sự, tiếp tục mở rộng phòng giao dịch, chi nhánh đến những nơi có tiềm năng, mang lại hiệu quả cao.
- Hai, hiện nay dù đã có nhiều sản phẩm, dịch vụ mới cung cấp cho khách hàng nhưng nếu so sánh với Ngân hàng ngoại ở nước ngoài thì vẫn còn khá ít, đặc biệt có nhiều Ngân hàng nội doanh thu từ tín dụng vẫn là chủ yếu, chiếm hơn 95%. Như vậy, vấn đề phát triển mạnh các sản phẩm, dịch vụ nhiều hơn cho khách hàng bên cạnh phát triển tín dụng an toàn đang có lợi thế là một việc ưu tiên.
- Ba, tăng cường hơn nữa các mối liên hệ giữa Ngân hàng nội với nhau và giữa các Ngân hàng nội với các cơ quan nhà nước và với các đơn vị kinh tế khác.
- Bốn, nâng chất cho công tác Marketing, xây dựng thương hiệu, tìm kiếm phát triển khách hàng một cách chuyên nghiệp và đặc biệt là công tác chăm sóc khách hàng hiện có để giữ chân họ. Tất cả đều nhằm mục tiêu tạo uy tín, niềm tin cho thương hiệu của Ngân hàng.
- Năm, đẩy mạnh tìm kiếm nguồn vốn ổn định từ dân cư & doanh nghiệp để tăng tính thanh khoản & ổn định trong nguồn vốn thay vì mong đợi tại thị trường liên Ngân hàng trong thời gian vừa qua.
- Sáu, tăng cường năng lực quản lý rủi ro trong tín dụng và đầu tư của Ngân hàng. Điểm này khá nhiều Ngân hàng Việt Nam đã thể hiện sự yếu kém của mình trong thời gian qua.
- Một, trong quá trình cạnh tranh trong một nền kinh tế thị trường bình đẳng thì việc một Ngân hàng hoạt động yếu kém tuyên bố sáp nhập, giải thể hay phá sản là chuyện bình thường, không nên vì sợ tâm lý của người dân chao đảo mà cố giữ lại thì sẽ làm méo mó đi bản chất của thị trường. Tuy nhiên, có thể người Việt Nam chưa quen với việc này thì nên chăng có một chiến lược truyền thông đúng đắn trước đó để giải quyết vấn đề.
- Hai, từ trước đến nay, mối quan hệ tín dụng của các Ngân hàng quốc danh và các Doanh nghiệp, tổng Công ty hay Tập đoàn nhà nước thường hay có sự chỉ đạo từ trên để Ngân hàng cấp tín dụng mà không hoặc ít quan tâm đến hiệu quả của việc sử dụng đồng vốn, dẫn đến việc đầu tư nhiều nhưng hiệu quả không cao làm tỷ lệ nợ xấu tăng nhanh và gây ra lạm phát cho nền kinh tế nói chung. Cần thiết phải tách bạch việc quản lý nhà nước và hoạt động kinh tế, hãy để hoạt động kinh tế thể hiện đúng bản chất của nó trong một nền kinh tế thị trường bình đẳng giữa các thành phần kinh tế.
- Ba, cần nhanh chóng nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường liên Ngân hàng. Trong thời gian khủng hoảng thanh khoản của các Ngân hàng vừa qua, chúng ta dễ dàng thấy được hoạt động liên Ngân hàng chưa được liên thông & đạt hiệu quả cao, bằng chứng là vốn của các Ngân hàng lớn thì dồi dào trong khi đó thì các Ngân hàng thương mại lại chạy đua tăng lãi suất huy động.
- Bốn, sẽ là rất tốt nếu chúng ta tận dụng tối đa các rào cản kỹ thuật trong cam kết gia nhập WTO để tăng chi phí hoặc nâng cao hàng rào thâm nhập và hoạt động trên thị trường ngân hàng Việt Nam đối với các ngân hàng nước ngoài nhằm tạo thêm thời gian cho các Ngân hàng nội mạnh hơn về nội lực mà trong thời gian qua chúng ta đã áp dụng khá tốt như qui định mức tổng tài sản tối thiểu của ngân hàng mẹ (10 tỉ đô la Mỹ để mở ngân hàng con 100% vốn nước ngoài), vốn tối thiểu để mở thêm chi nhánh (15 triệu đô la Mỹ), tỷ trọng sở hữu nước ngoài tối đa tại mỗi ngân hàng trong nước (30%), tỷ lệ tối đa được phép huy động tiền đồng so với vốn tự có, và tỷ lệ vốn tối thiểu để được phép tham gia vào các phân khúc thị trường kinh doanh bằng tiền đồng... Ngoài ra, giữa ngân hàng quốc gia 2 nước phải có văn bản về nguyên tắc giám sát, chỉ đến khi hoàn thành điều kiện này thì ngân hàng nước ngoài mới được phép thành lập chi nhánh hoặc ngân hàng con.
(Trong bài viết, có sử dụng một số thông tin từ báo chí!)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét